Αναμνήσεις από την ΕΠΟΝ

Ενα πολύ σημαντικό αρχείο από τη δράση της ΕΠΟΝ κατέχουν τα ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας). Πρόκειται για υλικό που δείχνει με σαφήνει, τι ακριβώς έκανε, ποιος ήταν ο ρόλος της και πώς, ουσιαστικά, αποτέλεσμα το κίνημα μέσα από το οποίο ξεπήδησαν αγωνιστές τα επόμενα χρόνια (αλλά και πλήθος διανοουμένων, που διέφυγαν στο εξωτερικό με τη συνδρομή του Οκτάβιου Μερλιέ.
Το αρχείο είναι διαθέσιμο σε όλους και μπορείτε να το βρείτε εδώ Διαβάστε περισσότερα...

Το ΚΚΕ Τρικάλων τιμά τα 70χρονα της ΕΠΟΝ

Η ΝΕ Τρικάλων του ΚΚΕ διοργανώνει εκδήλωση για το ρόλο του φασισμού ιστορικά και σήμερα και την αντιμετώπισή του, το Σάββατο 23 Φλεβάρη, 7μμ, στο Δημαρχείο Τρικάλων (αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου).
Θα μιλήσει ο Αχιλλέας Κανταρτζής ,
μέλος της ΚΕ & Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ.

Πέτρος Ανταίος: πως ιδρύσαμε την ΕΠΟΝ

Πριν από 67 χρόνια, ιδρύθηκε κατά την διάρκεια της Κατοχής η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων. Ακολουθεί απόσπασμα της συνέντευξης του Πέτρου Ανταίου από το βιβλίο «Μαρτυρίες για τον εμφύλιο και την ελληνική αριστερά», του Στέλιου Κούλογλου, εκδόσεις Εστία.

Η ίδρυση της ΕΠΟΝ και η ένοπλη αντίσταση

Η δική μας γενιά είχε την ατυχία να ζήσει την προεφηβική και την εφηβική της ηλικία με το καθεστώς της φασιστικής δικτατορίας της 4ης Αυγούστου του 1936. Οι πρώτες πληγές της γενιάς μας ήταν η γελοιότητα αυτού του καθεστώτος με τους μελανοχίτωνες της ΕΟΝ* και με τον τρίτο ελληνικό πολιτισμό, αλλά και οι τραγικές καταστάσεις, η φυλακή της Ακροναυπλίας, τα νησιά όπου έστελναν εξορία όσους αγωνίζονταν κατά της 4ης Αυγούστου. Από τότε άρχισε να ωριμάζει μέσα μας μια συμπάθεια προς τους ανθρώπους εκείνους που σήκωσαν το ανάστημά τους ενάντια στη δικτατορία του Μεταξά. Αυτό, για μας τους νέους, ήταν το πρώτο κάλεσμα.

Με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα είδαμε έκπληκτοι ένα καταπληκτικό πράγμα: να επιστρέφουν καθημαγμένοι από τρία-τέσσερα χρόνια Ακροναυπλίας ή εξοριών οι κομμουνιστές της εποχής, φυματικοί οι περισσότεροι. Έφταναν στα τέλη Μαΐου-αρχές Ιουνίου του 1941 στην Αθήνα και χωρίς μια ανάσα άρχισαν να μπαίνουν στον αγώνα της αντίστασης. Αυτό, πραγματικά, μας κέρδισε, ήταν η πρώτη συναισθηματική φόρτιση για να αποδεχθούμε καταρχήν τους κομμουνιστές. Εμείς, μια ομάδα νέοι από τη Μυτιλήνη, είχαμε φτιάξει μια καθαρά αντιδικτατορική ομάδα, το «Ξύπνημα» και βγάζαμε με έναν πρωτόγονο πολύγραφο το περιοδικάκι μας που επίσης λεγόταν Ξύπνημα. Η ομάδα αυτή, στην ακμή της, αποτελείτο από 50-60 ανθρώπους, φοιτητές, υπαλλήλους, εργαζόμενους.

Μέχρι την Κατοχή, η ομάδα ήταν αντιδικτατορική αλλά και αντιφασιστική, γιατί βλέπαμε και το μαύρο κύμα του φασισμού και την απειλή του πολέμου. Μετά την τρίτη-τέταρτη ημέρα της Κατοχής, η ομάδα μετονομάστηκε σε Φιλική Εταιρεία Νέων, εξακολούθησε να βγάζει το ίδιο όργανο, το Ξύπνημα, και επεδίωξε από την πρώτη στιγμή να έρθει σε επαφή με τους εξόριστους.

Στο τέλος της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού του 1941, εγώ αλλά και πολλοί άλλοι της γενιάς μας, ο Κώστας Λιναρδάτος, ο Κώστας Φιλίνης, ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Γρηγόρης Φαράκος αποκτήσαμε επαφή με τους πρώτους εξόριστους που γύριζαν από τη Φολέγανδρο στην Αθήνα. Σε αυτούς τους ανθρώπους βλέπαμε μια αύρα αγιοσύνης. Ήταν αγνοί άνθρωποι, δοσμένοι στον αγώνα. Και αυτό και μόνο το γεγονός κέρδιζε έναν έφηβο που θέλει να αγωνιστεί για το καλό.
Ακόμη και σήμερα με πληγώνει όταν διαβάζω ότι οι κομμουνιστές στην αρχή ήταν επιφυλακτικοί και αποφάσισαν τελικώς να κάνουν αντίσταση στις 22 Ιουνίου του 1941, μόνον όταν χτυπήθηκε η πατρίδα τους, η Σοβιετική Ένωση. Αυτό είναι λάθος και συκοφαντία φοβερή, διότι ήδη στις 15 Μαΐου ο Πορφυρογένης* στην Κρήτη είχε γράψει ένα άρθρο για τη σύσταση πατριωτικού μετώπου κατά των κατακτητών.

Δεν περίμεναν το χτύπημα των Γερμανών στη Σοβιετική Ένωση, παρότι το αντιφασιστικό μένος των αγωνιστών ενισχύθηκε από το γεγονός αυτό, και τούτο ήταν φυσικό, δεδομένου του ρόλου που έπαιξε η Σοβιετική Ένωση σαν κύριος αντίπαλος του χιτλερισμού.

Ανάμεσα στους εξόριστους ήταν και ο Αδάμ Μολυβδάς, μια ασκητική μορφή, ένας πάναγνος άνθρωπος, φυματικός, που ερχόταν στα ραντεβού μας, εκεί στην οδό Κερκύρας, στην Κυψέλη. Ο Μολυβδάς μας ενεθάρρυνε πολύ εμάς τους νεότερους.Έτσι άρχισε η οργάνωση της αντίστασης. Δημιουργήσαμε το ΕΑΜ των νέων. Μία από τις τις δέκα οργανώσεις που υπέγραψαν τη δημιουργία της ΕΠΟΝ ήταν και η Φιλική Εταιρεία.

Συνάντηση με τον Αρη Βελουχιώτη

Όλοι οι νέοι, ανάμεσά τους και εγώ, «βράζαμε» για να βγούμε στο βουνό. Ήδη είχε αρχίσει να δημιουργείται ο θρύλος του Άρη Βελουχιώτη που έφτανε στις πόλεις και μας εμψύχωνε. Το όνειρό μας ήταν να πολεμήσουμε. Φοιτητές ήμασταν, παράνομοι ήμασταν στην Αθήνα, θέλαμε, στο κάτω κάτω, ένα όπλο να πολεμήσουμε τον εχθρό.

Ο καθοδηγητής μου ο Μολυβδάς μου είπε τότε: «Εσύ θα κάνεις την εισήγηση της ΕΠΟΝ». «Γιατί να κάνω εγώ την εισήγηση, αφού ο γραμματέας της Κομμουνιστικής Νεολαίας είναι άλλος», είπα εγώ. «Όχι», επέμεινε ο Μολυβδάς. «Εσύ είσαι ο γραμματέας του ΕΑΜ των νέων και θέλουμε από την αρχή να δοθεί ο τόνος μιας ενιαίας οργάνωσης, όχι αποκλειστικά κομμουνιστικής. Αν κάνεις την εισήγηση και όλα πάνε καλά και τη φτιάξουμε την οργάνωση -δεν τη λέγαμε ΕΠΟΝ ακόμα, την λέγαμε Ενιαία- τότε, μπαγάσα, θα τα καταφέρεις, θα βγεις στο βουνό».

Και πραγματικά έγινε η ιδρυτική διακήρυξη της ΕΠΟΝ εκεί στους Αμπελόκηπους, στο σπίτι ενός δασκάλου, του Δημητράτου, ο οποίος ένα χρόνο αργότερα εκτελέστηκε. Το σπίτι αυτό βρισκόταν στην οδό Δουκίσσης Πλακεντίας 3. Σήμερα είναι εκεί ένα Μουσείο της ΕΠΟΝ, το πρώτο μουσειάκι που έχουμε επιτέλους στην Αθήνα. Πήγαν όλα καλά με την εισήγηση και φτιάξαμε την οργάνωση με μεγάλο ενθουσιασμό. Εκείνη τη βραδιά αποφασίσαμε να τη βγάλουμε Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, ΕΠΟΝ.

Στις 15 Μαρτίου του 1943 ξεκίνησα για τα βουνά, με αποστολή να πάω στον Άρη και να προσπαθήσουμε να κάνουμε μια ομάδα επονιτών ανταρτών για τη συμμετοχή των νέων στον ένοπλο αγώνα αλλά και για την τιμή της ΕΠΟΝ. Θα ήταν μεγάλη υπόθεση για τους φοιτητές στην Αθήνα να λένε ότι η ομάδα μας στο βουνό πολεμάει.

Μετά από ορισμένες περιπέτειες έφτασα στον Άρη. Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή ο Άρης δεν το καλοείδε. Είχαμε και έναν αξιωματικό μαζί μας, έναν καλόκαρδο Κρητικό, που μας δούλευε και μας φώναζε ΕΟΝ, τον οποίο καταφέραμε να πείσουμε. Ενθουσιάστηκε μάλιστα τόσο και με τους άλλους τέσσερις που ήμαστε μαζί, μια ομαδούλα από παιδιά δεκαέξι έως δεκαεννιά χρονών, που στο τέλος πήγε στον Άρη, αυτός, ένας αξιωματικός της Αλβανίας που πολέμησε θαυμάσια, και του είπε: «Θέλω να πάω με τα παιδιά».

«Δεν ντρέπεσαι», λέει ο Άρης, «εσύ, ολόκληρος αξιωματικός, εδώ δεν έχουμε αξιωματικούς κι εσύ θα πας με τα παιδιά;» Τελικά και τον Άρη τον καταφέραμε, κάναμε μια πρώτη ομάδα, πήραμε αρχηγό τον Καψάλη, ο οποίος σκοτώθηκε ηρωικά στην πρώτη μεγάλη μας μάχη, πάνω στην Ήπειρο. Εκεί πολεμήσαμε δεκαπέντε παιδιά και εμποδίσαμε τους Γερμανούς από το να κάψουν ένα χωριό, τους Ασπράγγελους της Ηπείρου.

Υπάρχει μια οροσειρά μπροστά από το χωριό και είχαμε πληροφορίες ότι θα έρθουν οι Γερμανοί. Το προηγούμενο βράδυ συγκεντρωθήκαμε στο χωριό, χορέψαμε, τραγουδήσαμε, ήμαστε ενθουσιασμένοι. Την άλλη ημέρα ήρθαν οι Γερμανοί. Βγήκαμε στα υψώματα, πάνω από το βουνό, ακροβολιστήκαμε δεκαπέντε-δεκαέξι παιδιά, με τον ανθυπολοχαγό μας, το παλικάρι της Αλβανίας να μας εμψυχώνει. Αντίκρυ οι Γερμαναράδες είχαν παρατάξει ένα τάγμα.

Πολεμήσαμε. Οι Γερμανοί υποχώρησαν αλλά σκότωσαν τον στρατιωτικό διοικητή και τον καπετάνιο, τον Φρίξο, και δύο από τα παιδιά. Είναι όλοι τους θαμμένοι εκεί, στους Ασπράγγελους. Αυτή ήταν η πρώτη μας μάχη και έγινε τραγούδι, ενθουσίασε τον κόσμο. Συγκινήθηκαν οι άνθρωποι που κάποιοι νεολαίοι τότε έδωσαν το αίμα τους στα κατσάβραχα της Ηπείρου, εκεί όπου λίγα χρόνια πριν είχαν δώσει το αίμα τους άλλοι αγωνιστές. Εγώ διασώθηκα και μαζί με τα άλλα παιδιά αναπτύξαμε ένα κίνημα με την αίγλη της ΕΠΟΝ αλλά και με την υποστήριξη των οργανώσεων της ΕΠΟΝ. Μπάσαμε στην ύπαιθρο τα επονίτικα τραγούδια των φοιτητών της Αθήνας και δημιουργήσαμε ένα κίνημα μοναδικό. Με 32.000 επονίτες αντάρτες.

Ήταν ένας στρατός από νέους της ΕΠΟΝ. Φτιάξαμε ξεχωριστές οργανώσεις, λόχους και τάγματα της νεολαίας. Όλοι αυτοί που στα καπέλα τους έφεραν το
ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ, έγραψαν σελίδα στην ιστορία της Ελλάδας. Οι κοπέλες της Κολοκυθιάς, του χωριού όπου ήταν το αρχηγείο του Άρη, μας είχαν κεντήσει σε μια σημαία το «Ελευθερία ή Θάνατος». Ήταν εκεί και ένας τσολιάς, ο Λιόλιος, που είχε καταφέρει, με χίλια βάσανα, να μάθει σάλπιγγα. Στις 13 Απριλίου του 1943, με τη σάλπιγγα και το «Ελευθερία ή Θάνατος», ξεκινήσαμε από την Κολοκυθιά μια περιοδεία ατέλειωτη σε όλη την Ελλάδα.

Η ΕΠΟΝ είχε μεγάλη συμβολή στον ένοπλο αγώνα, εξίσου σημαντική με τη μαζική δουλειά που έκανε στις πόλεις, με τις διαδηλώσεις. Χάσαμε 1.100 επονίτες αντάρτες σε μάχες. Η ΕΠΟΝ όμως δημιούργησε και ένα θαυμάσιο πολιτιστικό κίνημα, με τον Ρώτα και το θίασο της ΕΠΟΝ.

Όπου πήγαιναν ομάδες ανταρτών της ΕΠΟΝ γινόταν πανηγύρι το βράδυ, γιατί πραγματικά αυτός ο πόλεμος, ο αντάρτικος, του ΕΛΑΣ, είχε τη χαρά της επανάστασης, δεν είχε τη θλίψη και την κατάρα του Εμφυλίου. Έμπαιναν οι επονίτες σε ένα χωριό και γινόταν πανζουρλισμός, ερχόταν όλο το χωριό, με τις χωριατοπούλες να μας κερνάνε ούζο, να μας περιποιούνται, να μας παίρνουν στα καταλύματα. Ήταν μια ανθοφορία του λαού μας, ήταν πολύ όμορφη αυτή η περίοδος της αντίστασής μας, όλων όσοι πολέμησαν στα βουνά, χωρίς διακρίσεις.

Η ΕΠΟΝ υπερτερούσε ίσως επειδή είχε επιπλέον και το πολιτιστικό κομμάτι. Είχαμε τις ομιλίες μας, το κοινωνικό μας όραμα, και ίσως γι’ αυτό ήμαστε πιο μαζική οργάνωση, με χιλιάδες ανθρώπους. Θυμάμαι όταν γυρίζαμε κατά ομάδες -δεν μπορούσαμε να τους πάρουμε όλους στις ομάδες μας στο αντάρτικο- όλοι οι νέοι του χωριού μάς ακολουθούσαν. Και οι κοπέλες ακόμα.

Τραγουδούσαμε κιόλας. Μια φορά που έπρεπε να ανεβούμε μια ανηφόρα και τα παιδιά είχαν λαχανιάσει, σταθήκαμε να ξαποστάσουμε. Σκέφτηκα ότι χωρίς τραγούδι δεν βγαίνει. Κάθισα λοιπόν και έβαλα στο ρυθμό της Σαμιώτισσας κάποια στοιχειώδη λόγια:

Απάνω στα ψηλά βουνά
αντάρτες επονίτες
παλεύουν για τη λευτεριά
χτυπώντας τους φασίστες.

Έτσι βγήκε το τραγούδι αυτό.

* ΕΟΝ: Η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας, την οποία είχε ιδρύσει ο Ιωάννης Μεταξάς στα πρότυπα της ναζιστικής νεολαίας.
* Μιλτιάδης Πορφυρογένης: στέλεχος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.
πηγή tvxs.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Τιμώντας έναν 11χρονο ήρωα

Πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη 27-10-2011, τα αποκαλυπτήρια της Αναθηματικής Στήλης στη μνήμη του 11χρονου Γιάννη Χατζηγιάννη, στην πλατεία Συνοικισμού.Ο μικρός αυτός ήρωας καθημερινά έκανε την διαδρομή Τρίκαλα – Πύλη ή Τρίκαλα – Ζάρκο μεταφέροντας σημειώματα της ΕΠΟΝ στους αντάρτες που δρούσαν στα περίχωρα των Τρικάλων. Εκτελέστηκε από συνεργάτες των Γερμανών οι οποίοι

ξέσπασαν με τόση αγριότητα σε αυτό το παιδί. Τον συνέλαβαν γιατί μετέφερε μία κουβέρτα που με την παρέα του είχε κλέψει από στρατώνα Γερμανών και αυτό συνέβη 2,5 μήνες πριν φύγουν οι Γερμανοί από την πόλη μας.

Τον έπιασαν μαζί με τον μικρότερο αδελφό του, δύο προδότες, δύο συνεργαζόμενοι με τους Γερμανούς, έφιπποι, τους σταμάτησαν, τους είδαν με την κουβέρτα, ο ένας χτύπησε τον μικρό Χατζηγιάννη και ο άλλος τον πυροβόλησε στο κεφάλι.

Ο Γιάννης Χατζηγιάννης ήταν από την Αρμενία, προσφυγόπουλο από την Κασταμονή της Μικράς Ασίας και έμενε με την οικογένειά του πίσω από το σημερινό Δικαστικό Μέγαρο που ήταν τα προσφυγικά, μέσα σε μια παράγκα.

Αρχικά έγινε επιμνημόσυνη δέηση από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Τρίκκης και Σταγών κ.κ. Αλέξιο, ομιλία από τον δημοσιογράφο Θύμιο Λώλη, χαιρετισμό από τον Αντιπεριφερειάρχη κ. Μιχαλάκη και κατάθεση στεφάνων

Διαβάστε περισσότερα...

Μια ξεχασμένη "επέτειος"

18 Σεπτεμβρίου 1936: Το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά εξέδωσε τον Αναγκαστικό Νόμο 117 «Περί μέτρων προς καταπολέμησιν του κομμουνισμού και των εκ τούτου συνεπειών». Ο νόμος αυτός τυπικά ερχόταν να αντικαταστήσει το περιβόητο «Ιδιώνυμο», δηλαδή τον νόμο 4229/25-7-1929 «Περί μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών», που είχε ψηφίσει το 1929 η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Στην πραγματικότητα,

ο νόμος αυτός εισήγαγε και νέα «εγκλήματα» και επικύρωνε την κατάργηση των λαϊκών ελευθεριών που είχε επιφέρει το δικτατορικό καθεστώς. Ταυτόχρονα έδινε στη δικτατορία τη «νόμιμη» δυνατότητα να διώκει κόμματα, κοινωνικές οργανώσεις και φορείς, ιδέες, συγγραφείς, αλλά και βιβλία κατά το πρότυπο των φασιστικών καθεστώτων.

Όπως γράφει ο Ρούσος Κούνδουρος (Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ) «το ενδιαφέρον σημείο του Αναγκαστικού Νόμου 117 είναι ότι η λέξη ‘’βιαίως’’ παραλείπεται. Ο δράστης δε χρειάζεται πια να προσπαθεί να ανατρέψει βιαίως. Αρκεί η ειρηνική διαμαρτυρία σ’ εκείνο που η δικτατορία όριζε ως κοινωνικό καθεστώς».

Αξίζει να σημειωθεί ότι, εκτός από τις συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανισμούς κλπ, ο 117/36 επέβαλε το κάψιμο στην πυρά όλων των βιβλίων και εντύπων που περιείχαν την υποψία αντικαθεστωτικής αντίληψης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις θριαμβευτικές πυρές δεν κάηκαν μόνο τα βιβλία των κλασικών του Μαρξισμού, αλλά και των Χάινε, Μπέρναρ Σω, Φρόυντ, Τσβάιχ, Ανατόλ Φρανς, Γκόρκι, Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Γκαίτε, Φίχτε, Δαρβίνου, Παπαδιαμάντη, Καρκαβίτσα κλπ. Ο Γ. Ρούσσος στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (τόμος 7ος, σελ. 84-86) μας πληροφορεί ότι «Ακόμα και σχολικά βιβλία που δεν άρεσαν στο καθεστώς παραδίδονταν στη φωτιά. Αργότερα καταρτίστηκε με διαταγή του Μανιαδάκη ένας ατελείωτος κατάλογος που απαγόρευε την κυκλοφορία 445 βιβλίων. Μετέπειτα έφθασαν να λογοκρίνουν και τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς, μέχρι του σημείου μάλιστα να απαγορεύσουν την παράσταση της ‘’Αντιγόνης’’ του Σοφοκλή, επειδή περιείχε βαρείς χαρακτηρισμούς κατά των τυράννων».

Ο 117/1936 οδήγησε, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, σε φυλάκιση και εκτόπιση 50.000 ανθρώπων. Ο Ι. Κορωνάκης, στο βιβλίο του «Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΗΣ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ» γράφει:

«υπέρ τα 80.000 άτομα εβασανίσθησαν επί μήνας ολοκλήρους εις τα κρατητήρια των Ασφαλειών και των παραρτημάτων των, εις τας μονίμους φυλακάς του κράτους και τας ερημονήσους του Αιγαίου».

*Από εδώ

Επιμονή για τις γερμανικές αποζημιώσεις

Συλλαλητήριο μπροστά στη γερμανική πρεσβεία της Αθήνας πραγματοποιήθηκε σήμερα (7-6-11) από Γερμανούς πολίτες καθώς και μέλη του Εθνικού Συμβουλίου για τις Αποζημιώσεις αλλά και συγγενείς των θυμάτων του Ολοκαυτώματος στο Δίστομο και τα Καλάβρυτα, απαιτώντας να καταβληθούν επιτέλους οι αποζημιώσεις που οφείλει η Γερμανία προς την Ελλάδα από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο συλλαλητήριο παρευρέθηκε και ο Μανώλης Γλέζος, ο οποίος ανέδειξε και το ηθικό κομμάτι, αλλά υπολογίζοντας και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην ελληνική οικονομία από τη ναζιστική κατοχή, ο ίδιος υπολόγισε το κόστος των αποζημιώσεων σε 1,5 τρισ. ευρώ. Ο Μανώλης Γλέζος και αντιπροσωπεία της ομάδας «Αμβούργο-Δίστομο» συναντήθηκαν με τον Γερμανό πρόξενο, ο οποίος τους είπε ότι η γερμανική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει νομική υποχρέωση στο θέμα των αποζημιώσεων και αυτή είναι η πρώτη φορά που ακούγεται από επίσημα χείλη κάτι τέτοια. Παράλληλα, ο Μ. Γλέζος τόνισε ότι ο αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι την τελική δικαίωση.ΟΦΕΙΛΕΣ,

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ & ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οι οφειλές της Γερμανίας προς την Ελλάδα ανέρχονται, βάσει επίσημων στοιχείων στα εξής:

α. 7,1 δις δολάρια αγοραστικής αξίας 1938

(μας τα επιδίκασε η Διεθνής Διάσκεψη των Παρισίων 1946) για την καταστροφή των βασικών υποδομών της χώρας. Σύμφωνα με επίσημο έγγραφο της Τραπέζης της Ελλάδας (προ 15 ημερών) το ποσό αυτό υπολογίζεται σήμερα σε 108,43 δις ευρώ! ΧΩΡΙΣ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΜΟΥΣ ΤΟΚΟΥΣ (με το ελάχιστο επιτόκιο του 3% το έτος υπερβαίνουν το 1τρις ευρώ!)

β. 3,5 δις δολάρια αγοραστικής αξίας 1938

για το κατοχικό δάνειο (το ποσό αυτό υπολογίζεται σήμερα σε 50 δις ευρώ! ΧΩΡΙΣ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΜΟΥΣ ΤΟΚΟΥΣ. Το κατοχικό δάνειο με το πληθωριστικό χρήμα που προκάλεσε συνέβαλε καθοριστικά στην πείνα και τους εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς απ’ αυτήν (δεν είναι άλλωστε τυχαίο το σύνθημα που ακούστηκε πρόσφατα: ΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΟΦΕΙΛΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΤΟ ΔΑΝΕΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΤΟ ΔΩΣΑΜΕ ΜΕ ΠΕΙΝΑ.

γ. οι αποζημιώσεις των θυμάτων των 89 Ολοκαυτωμάτων

(56.225 νεκροί) Ενδεικτικά Το Πρωτοδικείο της Λειβαδιάς με απόφασή του το 1997 επεδίκασε στα θύματα του Διστόμου (την οποία επισφράγισε οριστικά η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου το 2000) σε 35 εκ. δρχ ανά εκτελεσθέντα. Μπορείτε λοιπόν να καταλάβετε για τι μιλάμε….

Σημείωση: ΟΛΕΣ ΟΙ ΟΦΕΙΛΕΣ ΑΦΟΡΟΥΝ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΔΙΑΣΚΕΨΕΩΝ, ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ) Ή ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ. ΣΥΝΕΠΩΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΘΟΥΝ ΑΠΟ ΚΑΝΕΝΑ!

Το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα από το 1996 που ιδρύθηκε δίνει ένα συνεπή αγώνα για το εθνικό αυτό ζήτημα. Από κοινού με το δίκτυο Μαρτυρικών Χωριών & Πόλεων και τις Ενώσεις Θυμάτων των Ολοκαυτωμάτων της χώρας μας αλλά και με την ανιδιοτελή στήριξη ενεργών πολιτών στην Ελλάδα, τη Γερμανία και άλλες χώρες αγωνιζόμαστε για την απόδοση των αποζημιώσεων και επανορθώσεων ως πράξη πραγματικής μεταμέλειας του σύγχρονου γερμανικού κράτους για τα εγκλήματα του Γ’ Ράιχ, ως έμπρακτη απόδοση δικαιοσύνης, ως οφειλόμενη πράξη απόδοσης τιμής στη μνήμη των θυμάτων και σεβασμού στον ελληνικό λαό που αγωνίστηκε καταβάλλοντας βαρύτατο τίμημα για μια ανεξάρτητη και υπερήφανη Ελλάδα σε μια δημοκρατική και ειρηνική Ευρώπη των λαών. Όπως λέει και ο Πρόεδρός μας Μανόλης Γλέζος, απαιτούμε, δεν επαιτούμε τις αποζημιώσεις και επανορθώσεις. Απαιτούμε από την ελληνική κυβέρνηση να πράξει το ιστορικό της χρέος και να διεκδικήσει, επιτέλους, τις οφειλές της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Απαιτούμε από τη γερμανική κυβέρνηση να πάψει να υπεκφεύγει, διαδίδοντας ψευδώς ότι τάχα έχει πληρώσει στο παρελθόν ή ότι δεν οφείλει τίποτα. Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει αποζημιωθεί από τη Γερμανία, ενώ όλες οι άλλες χώρες έχουν αποζημιωθεί! Επίσης, η αλήθεια είναι ότι οι άλλες δύο χώρες της τριπλής κατοχής της χώρας μας κατά την περίοδο 1941-1945 (δηλ. η Ιταλία και η Βουλγαρία) μας έχουν αποζημιώσει και μόνο η Γερμανία αρνείται να καταβάλει τις απαιτούμενες οφειλές. Δεν έχουμε κάτι εναντίον του γερμανικού λαού. Αντίθετα στον αγώνα μας βρίσκουμεπολύτιμους συμπαραστάτες γερμανούς δημοκράτες και αντιφασίστες, που κατανοούν κι αυτοί ότι η καταβολή των αποζημιώσεων προς την Ελλάδα είναι αναγκαία προϋπόθεση για να γυρίσει οριστικά η μαύρη σελίδα του ναζισμού και να προχωρήσουμε μπροστά σ’ ένα κοινό δημοκρατικό ευρωπαϊκό μέλλον, με σεβασμό στις θεμελιώδεις αξίες του ανθρώπου, με αλληλεγγύη και ανθρωπιά. Ο αγώνας μας συνεχίζεται μέχρι την τελική του δικαίωση.

Δελτίο τύπου

Δαμιανός Βασιλειάδης, υπεύθυνος για τη Γερμανία από μέρους του «Εθνικού Συμβουλίου διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, του οποίου πρόεδρος είναι ο Μανόλης Γλέζος. * Από εδώ Διαβάστε περισσότερα...

22 Μάη 1963: Δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη

Τα γεγονότα της Τετάρτης 22 Μάη του 1963

Το βράδυ της 22 Μάη του 1963, μέσα σε κλίμα πρωτόγνωρης τρομοκρατίας, ο Λαμπράκης εκφωνούσε ομιλία της Επιτροπής για τη Διεθνή Υφεση και Ειρήνη στην αίθουσα του Δημοκρατικού Συνδικαλιστικού Κινήματος, στη Θεσσαλονίκη. Το κτίριο βρισκόταν στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Ερμού και είχε περικυκλωθεί από 180 ένστολους χωροφύλακες και πολλούς άλλους με πολιτικά. Επικεφαλής τους ήταν ο επιθεωρητής Χωροφυλακής Βορείου Ελλάδας, υποστράτηγος Κωνσταντίνος Μήτσου, αλλά παρευρισκόταν όλη η ηγεσία της αστυνομίας, ο διευθυντής Αστυνομίας Θεσσαλονίκης, συνταγματάρχης Ευθύμιος Καμουτσής, ο υποδιευθυντής Αστυνομίας, αντισυνταγματάρχης Μιχάλης Διαμαντόπουλος, ο διοικητής Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, ταγματάρχης Κωνσταντίνος Δόλκας και οι υπομοίραρχοι Εμμ. Καπελώνης και Δ. Κατσούλης. Ο τελευταίος ήταν γνωστός κομμουνιστοφάγος, προϊστάμενος της «Υπηρεσίας Δίωξης Κομμουνισμού». Εκατοντάδες φασιστοειδή και παρακρατικοί την ίδια στιγμή πραγματοποιούσαν αντισυγκέντρωση στον ίδιο περίπου χώρο. Ηταν, βέβαια, ολοφάνερο ότι η δολοφονία του Λαμπράκη είχε προσχεδιαστεί. Ακόμα και ο ίδιος ο Λαμπράκης στην ομιλία του είπε: «Σαν εκπρόσωπος του Εθνους και του Λαού, καταγγέλλω ότι υπάρχει σχέδιο δολοφονίας μου και καλώ τον υπουργό Βορείου Ελλάδος, το νομάρχη, τον εισαγγελέα, το στρατηγό Χωροφυλακής Μήτσου, το διευθυντή της Αστυνομίας και το διοικητή Ασφαλείας να προστατεύσουν τη συγκέντρωση και τη ζωή μου». Η δολοφονία πραγματοποιήθηκε όταν ο Λαμπράκης αποχωρούσε από τη συγκέντρωση, αφού η αστυνομία τον διαβεβαίωσε ότι δεν κινδύνευε. Μάλιστα, όταν ο Λαμπράκης βγήκε, η αστυνομία εγκλώβισε τον κόσμο στο κτίριο, ώστε ο Λαμπράκης να απομονωθεί. Οι φυσικοί αυτουργοί της δολοφονίας ήταν μέλη παρακρατικών οργανώσεων, συνεργάτες-χαφιέδες της Ασφάλειας, ο Σπύρος Γκοτζαμάνης και ο Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης. Ο Γκοτζαμάνης ήταν γνωστός για τους τραμπουκισμούς του και καταδικασμένος πολλές φορές για ξυλοδαρμούς. Επίσης συμμετείχε στην παρακρατική οργάνωση του γερμανοτσολιά Ξ. Γιοσμά. Ο Εμμανουηλίδης ήταν καταδικασμένος για βιασμό, παιδεραστία και κλοπή. Επίσης ήταν έκτακτος χωροφύλακας στην υποδοχή του Ντε Γκολ. Με τέτοια αποβράσματα και ανθρώπους του υπόκοσμου συνεργαζόταν η Ασφάλεια. Οι δολοφόνοι βγήκαν μέσα από το πλήθος των αστυνομικών με ένα τρίκυκλο κι ένα σιδερολοστό και έδωσαν το φονικό χτύπημα στο Λαμπράκη. Στην περιοχή βρίσκονταν πάρα πολλοί αστυνομικοί. Κανένας όμως δεν καταδίωξε τους δολοφόνους, παρά μόνο ένας πολίτης, ο Μανώλης Χατζηαποστόλου (ο θρυλικός «Τίγρης»), κατάφερε να πηδήσει πάνω στην καρότσα του τρίκυκλου και πάλεψε με τον Εμμανουηλίδη και τον Γκοτζαμάνη. Ο Γκοτζαμάνης θα συλληφθεί κατά λάθος από τον υποδιοικητή της πυροσβεστικής που περνούσε τυχαία, τη στιγμή που ο Γκοτζαμάνης κατάφερε ένα χτύπημα με το λοστό στον «Τίγρη». Το όργανο του φόνου, αν και παραδόθηκε στην αστυνομία, όλως παραδόξως εξαφανίστηκε. Ο Λαμπράκης μετά το χτύπημα ήταν κλινικά νεκρός και άφησε την τελευταία του πνοή 4 μέρες αργότερα. Το ίδιο βράδυ, λίγο πριν από τη δολοφονία, τα φασιστοειδή προπηλάκισαν άγρια τον Γ. Τσαρουχά, βουλευτή της ΕΔΑ, που μαθαίνοντας για τα γεγονότα έσπευσε στο μέρος της συγκέντρωσης. Ακόμα και αφού το ασθενοφόρο που τον παρέλαβε είχε ξεκινήσει, οι τραμπούκοι το σταμάτησαν, τον έβγαλαν έξω και τον ξαναχτύπησαν με μανία. Αναίσθητος ο Τσαρουχάς θα μεταφερθεί από περαστικούς στο νοσοκομείο. Ο Αντώναρος Πιτσώκος (γνωστό φασιστοειδές που συμμετείχε σε οργανωμένες συμμορίες που χτυπούσαν διαδηλωτές) θα κατηγορηθεί για τον άγριο ξυλοδαρμό του Τσαρουχά, αλλά θα αθωωθεί από το δικαστήριο. Στις 28 Μάη, όταν έγινε η κηδεία του Λαμπράκη, στην Αθήνα, εκατοντάδες χιλιάδες λαού πραγματοποίησαν μεγαλειώδη αντικυβερνητική και αντιαμερικανική διαδήλωση. Τα συνθήματα που κυριαρχούσαν ήταν «ΟΧΙ ΑΛΛΟ ΑΙΜΑ», «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», «ΕΙΡΗΝΗ».

Ποιος ήταν ο Γρηγόρης Λαμπράκης

Γεννήθηκε το 1912 στην Κερασίτσα της Αρκαδίας. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αναδείχθηκε πολλές φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος. Στα χρόνια της κατοχής δεν έμεινε αδρανής. Το 1943 ίδρυσε την Ενωση Ελλήνων Αθλητών μέσω της οποίας βοηθούσε στην ενίσχυση των λαϊκών συσσιτίων με τα έσοδα των αγώνων. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις παρείχε δωρεάν περίθαλψη σε φτωχούς. Στα 1961 εξελέγη βουλευτής Πειραιά, με το Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος (ΠΑΜΕ). Το ίδιο διάστημα ιδρύεται η Επιτροπή για τη Διεθνή Υφεση και Ειρήνη, με πρωτοβουλία μεταξύ των άλλων και του Λαμπράκη.

Κράτος, παρακράτος, Παλάτι και Αμερικάνοι σε δράση

Αξίζει να γίνει μια αναφορά στο πολιτικό κλίμα της εποχής μετά τον εμφύλιο και ιδιαίτερα μετά τις εκλογές του 1958. Η μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας σημαδεύτηκε από πολλές πολιτικές δολοφονίες. Στα 1948 δολοφονείται στη Θεσσαλονίκη ο προοδευτικός αμερικανός δημοσιογράφος Τζόρτζ Πολκ. Για τη δολοφονία κατηγορούνται δύο κομμουνιστές, αλλά στην πραγματικότητα από πίσω κρύβεται ο πράκτορας της Ιντέλιτζενς Σέρβις, Ράνταλ Κόουτς. Το πτώμα βρίσκεται στη θάλασσα στις 16 Μάη. Το 1950 δολοφονείται ο κομμουνιστής Δημ. Τατάκης μετά από 33 μέρες συνεχών βασανιστηρίων. Στις 5 Μάρτη 1951 στη Θεσσαλονίκη εκτελείται ο φοιτητής Νικ. Νικηφορίδης γιατί συγκέντρωνε υπογραφές για την ειρήνη. Τότε ήταν πρωθυπουργός ο «φιλελεύθερος» Σοφοκλής Βενιζέλος και αντιπρόεδρος ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο «Γέρος της Δημοκρατίας». Το 1952 εκτελείται ο Νίκος Μπελογιάννης μαζί με άλλους κομμουνιστές και το 1954 ο Νίκος Πλουμπίδης. Το 1957 δολοφονείται ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης από τον ιταλοαμερικανό υποσμηνία Μάριο Μουζάλι που υπηρετούσε στην αμερικανική αεροπορική βάση του Ελληνικού. Το περιστατικό προσπάθησαν να το παρουσιάσουν σαν τροχαίο ατύχημα. Σ' όλο αυτό το διάστημα η αμερικανοκρατία έχει αποκτήσει ισχυρά στηρίγματα στην Ελλάδα. Οι δολοφονίες είχαν ένα και μοναδικό στόχο: να τρομοκρατήσουν το λαό ώστε να υποταχθεί στα νέα του αφεντικά, τους Αμερικανούς. Παρ' όλα αυτά, στις 11 Μάη του 1958, που διενεργήθηκαν εκλογές, η ΕΡΕ συγκέντρωσε ποσοστό 41%, η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) ποσοστό 24,5% (αξιωματική αντιπολίτευση), τρίτο βγήκε το κόμμα των Φιλελευθέρων του Γ. Παπανδρέου και του Σοφ. Βενιζέλου, τέταρτη με ποσοστό 11% η Προοδευτική Αγροτική Δημοκρατική Ενωση (ΠΑΔΕ). Η ΕΔΑ, αν και η στάση της ηγεσίας της απείχε πολύ απ' αυτή της πραγματικής Αριστεράς, καθώς το βασικό της αίτημα ήταν να δημιουργηθεί κυβέρνηση κοινής εμπιστοσύνης (!) και να εκσυγχρονιστούν οι θεσμοί (!), πήρε πολύ μεγάλο ποσοστό και ήταν εν δυνάμει κίνδυνος για το καθεστώς. Στις 19 Σεπτέμβρη του 1961 η κυβέρνηση ανακοινώνει τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη εκλογών για τις 29 Οκτώβρη. Την ίδια μέρα ο Γεώργιος Παπανδρέου ανακοινώνει την ίδρυση της Ενωσης Κέντρου. Η Ενωση Κέντρου ήταν ένα πολυσυλλεκτικό κόμμα από Φιλελεύθερους, κεντρώους, σοσιαλιστές, δεξιούς. Ενα μήνα αργότερα ο Γεώργιος Παπανδρέου δήλωνε δημοσίως ότι στόχος της Ενωσης Κέντρου ήταν «να μην πάρει η ΕΔΑ ποσοστό μεγαλύτερο του 20%, για να μην έχει ρόλο ρυθμιστή των εξελίξεων και να μπορούν τα δύο εθνικόφρονα κόμματα να παλέψουν εντός των πλαισίων της Δημοκρατίας» («ΤΟ ΒΗΜΑ» 13/10/1961). Οι εκλογές θα γίνουν σε καθεστώς βίας. Η βία εξαπολύθηκε εναντίον της ΕΔΑ και του αριστερών σε όλη τη χώρα και έφτασε μέχρι τη δολοφονία του Στ. Βελδεμίρη στη Θεσσαλονίκη (στελέχους της νεολαίας της ΕΔΑ) στις 26 Οκτώβρη από το χωροφύλακα Σπ. Φιλίππου και του στρατιώτη Δ. Κερπινιώτη στην Αρκαδία, τη μέρα των εκλογών. Το σχέδιο «ΠΕΡΙΚΛΗΣ» που σχεδίασε η ΕΡΕ, για νίκη στις εκλογές με οποιονδήποτε τρόπο, είχε ήδη μπει σε εφαρμογή. Ο Νίκος Ψυρούκης περιγράφει την προεκλογική περίοδο χαρακτηριστικά: «Το τι έγινε στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα και την ημέρα των εκλογών ήταν κάτι απίστευτο. Δολοφονίες, ξυλοδαρμοί, εκβιασμοί, απάτες κ.λπ., όλα τα «αγαθά» της φασιστικής βίας σκορπίστηκαν και στις τέσσερις γωνιές της ελληνικής γης. Ακόμα και στην ίδια τη βιτρίνα της αμερικανοκρατίας, στην Αθήνα, τραυματίστηκαν δεκάδες άνθρωποι... Στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα έγιναν μαζικές συλλήψεις πολιτών. Οι εκλογικοί κατάλογοι πλαστογραφήθηκαν, έτσι που να μπορέσουν να ψηφίσουν και οι πεθαμένοι με πληρεξούσιους τους μπράβους της αμερικανοκρατίας. Ακόμα και ομάδες κουκουλοφόρων εμφανίστηκαν και έδρασαν στα χωριά». (Ν. Ψυρούκης, «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας», τόμος 3ος, σελ. 231, εκδ. Επικαιρότητα) Τα αποτελέσματα των εκλογών, όπως δόθηκαν τελικά και παρ' όλη τη βία και τη νοθεία, ήταν: η ΕΡΕ ποσοστό 51%, η Ενωση Κέντρου, σε συνεργασία με το κόμμα του Μαρκεζίνη, πήρε ποσοστό 33,5% και το ΠΑΜΕ (Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος, το κόμμα με το οποίο εξελέγη ο Λαμπράκης) πήρε περίπου 15% που, αν και υ-πολείπονταν αρκετά αυτού της ΕΔΑ το 1958, ήταν πάνω από τα αναμενόμενα και αρκετά επικίνδυνο. Η ΕΡΕ κατάφερε έστω και μ' αυτό τον ξεδιάντροπο τρόπο να κερδίσει τις εκλογές. Ακόμα πιο αισχρή όμως ήταν η δήλωση του αμερικανού πρέσβη και πράκτορα της CIA, Πιουριφόι, για τα αποτελέσματα των εκλογών που: «αποτέλεσαν έμπρακτον απόδειξιν πίστεως εις τα ιδεώδη της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου»(!!) («Μαύρη Βίβλος», έκδοση ΕΔΑ, 1962, σελ. 204) Η κυβέρνηση ήξερε πως έπρεπε να στριμώξει κι άλλο την Αριστερά. Οι αγώνες του λαού για ειρήνη καθώς και το κίνημα ενάντια στα πυρηνικά όπλα άρχισαν να παίρνουν μεγάλες διαστάσεις. Από τις αρχές του 1961 ο Λαμπράκης δραστηριοποιείται έντονα σε διεθνές επίπεδο για το ζήτημα των πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα. Στα τέλη Μάρτη, 40 εργατικοί βουλευτές στην Αγγλία ζητούν από την ελληνική κυβέρνηση αμνηστία για τους έλληνες πολιτικούς κρατούμενους. Το ζήτημα είχε πάρει διεθνείς διαστάσεις, αφού δεν αφορούσε μόνο την Ελλάδα αλλά γίνονταν συντονισμένες προσπάθειες για τους πολιτικούς κρατουμένους και σε άλλες χώρες τους κόσμου. Ας μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίπου περίοδο δολοφονήθηκε από το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο, ύστερα από βασανιστήρια, ο Χιουλιάν Γκριμάο, μέλος της ΚΕ του ΚΚ Ισπανίας. Αλλά και μέσα στην Ελλάδα οι κόντρες για το ζήτημα δεν σταματούν μέσα κι έξω από τη Βουλή. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, «παραμένουν ακόμα στις φυλακές περίπου 1.200, από τους οποίους 610 είναι για δραστηριότητα στην Κατοχή, 380 για παράβαση των "μέτρων τάξης" του εμφυλίου πολέμου και περίπου 100 του ΑΝ 375 "περί κατασκοπείας"». («Από τον εμφύλιο στη χούντα» του Σπ. Λιναρδάτου, τόμος Δ, εκδ. Παπαζήση, σελ. 229). Στις 21 Απρίλη του 1963 διοργανώνεται πορεία ειρήνης από το Μαραθώνα ως την Πνύκα, η οποία απαγορεύεται από την αστυνομία. Αλλά η κυβέρνηση του Καραμανλή δεν έμεινε μόνο στην απαγόρευση. Μπλόκαρε με ροπαλοφόρους της αστυνομίας αλλά και παρακρατικούς όλη σχεδόν τη διαδρομή, ώστε να είναι αδύνατο να φτάσει κάποιος στο Μαραθώνα. Ασκησε πιέσεις μέχρι και σε ιδιοκτήτες λεωφορείων να μη διαθέσουν οχήματα για τη μεταφορά κόσμου. Ο Λαμπράκης αποφασίζει να πραγματοποιήσει την πορεία έστω και μόνος του και μετά από πολλά εμπόδια ξεκινά την πορεία μαζί με τον Μιχ. Γιάγκα, τη Γ. Λιναρδάτου και τον πρόεδρο των εισπρακτόρων Πειραιά, Βασ. Παπασταφίδα. Τους ακολουθούν πολλοί δημοσιογράφοι. Στο δρόμο θα δεχτεί επιθέσεις από παρακρατικούς («αγανακτισμένους πολίτες» που διαμαρτύρονταν για τη... δράση κομμουνιστών στα ιερά χώματα του Μαραθώνα, όπως έλεγαν). Πολύ γρήγορα η αστυνομία θα συλλάβει τους τρεις συναγωνιστές του Λαμπράκη που τον συνόδευαν. Λίγο μετά θα συλληφθεί κι ο ίδιος. Αν και δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την πορεία ειρήνης, κατάφερε κάτι πολύ σημαντικότερο. Εξέφρασε τις διαθέσεις του ελληνικού λαού για πάλη ενάντια στο σάπιο καθεστώς της αμερικανοκρατίας, κόντρα ακόμα και στην ίδια την ηγεσία της ΕΔΑ η οποία ζητούσε «μια αληθινή εξωτερική πολιτική έστω και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ» («Αυγή» 30/11/1962). Τίποτα από αυτά όμως δεν θα πτοήσει το μεγάλο αγωνιστή. Ετσι η κυβέρνηση κατέφυγε στην άνανδρη δολοφονία του. Το έγκλημα μπορεί να διέπραξαν οι παρακρατικοί Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης, αλλά οι εντολές είχαν δοθεί από πολύ ψηλότερα. Πολλοί έλεγαν ότι τη δολοφονία την οργάνωσε το ίδιο το Παλάτι, άλλοι ότι την εντολή την έδωσε η ξενόδουλη κυβέρνηση του Καραμανλή. Οι περισσότερες όμως ενδείξεις παραπέμπουν στους Αμερικανούς, τη CIA και τις παρακρατικές οργανώσεις που ανέθρεψε το ντόπιο ξενόδουλο καθεστώς και μέσα από τις οποίες προέκυψε λίγο αργότερα η χούντα. Είχαν ενοχληθεί όλοι αυτοί όχι μόνο από τα αυξημένα εκλογικά ποσοστά της ΕΔΑ αλλά, πολύ περισσότερο, από τη δυναμική του λαϊκού κινήματος που, αν και είχε χτυπηθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια, είχε καταφέρει να ανακάμψει. Ας μην ξεχνάμε πως λίγο καιρό πριν από τη δολοφονία, περίπου 700.000 εργαζόμενοι είχαν απεργήσει σε όλη τη χώρα Πέρα από τα πολιτικά κίνητρα, τα στοιχεία δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία. Και το Παλάτι και ο Καραμανλής είχαν σίγουρα στα σχέδιά τους τη δολοφονία του Λαμπράκη. Μάλιστα, ο γραμματέας των ανακτόρων, το 1964, Γερ. Τσιγάντες, αναφέρει πως μετά τις διαδηλώσεις και τα επεισόδια αποδοκιμασίας εναντίον της Φρειδερίκης στο Λονδίνο τον Απρίλη και την παρεμβολή του Γρ. Λαμπράκη, η βασίλισσα Φρειδερίκη αναφώνησε: «Δεν θα με απαλλάξει κανείς από αυτόν τον άνθρωπο;» («Το Βήμα» 4/6/1976). Και ο ίδιος ο Α. Παπανδρέου αναφέρει μια συζήτηση που είχε με τον τότε αρχηγό της χωροφυλακής Βαρδουλάκη, ο οποίος του είπε: «Κατά λάθος σκοτώθηκε ο Λαμπράκης. Είχε απλώς δοθεί η εντολή από τη βασίλισσα Φρειδερίκη να τον στραπατσάρουν» (αναφέρεται στο βιβλίο του Σπ. Λιναρδάτου «Από τον εμφύλιο στη χούντα», τόμος Δ, εκδ. Παπαζήση) Ομως, τα κυριότερα στοιχεία δείχνουν προς τις ΗΠΑ. Η ανάμειξη των Αμερικάνων στη δολοφονία φαίνεται από δύο πολύ χαρακτηριστικά στοιχεία που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των ερευνών. Το πρώτο ήταν ότι στενός συνεργάτης των δολοφόνων ήταν ο Γιάννης Χολέβας, πράκτορας της ΚΥΠ και μετέπειτα συνεργάτης του Γ. Παπαδόπουλου και υπουργός στη αμερικανοκίνητη χούντα. Ο Παπαδόπουλος ήταν ο σύνδεσμος της CIA με την ΚΥΠ για αρκετά χρόνια. Το δεύτερο είναι ο ρεβανσισμός που έδειξε η χούντα για όλους εκείνους που αναμείχθηκαν στη δίκη. Ο Τσαρουχάς, που ήταν βασικός μάρτυρας κατηγορίας δολοφονήθηκε, ο Σαρτζετάκης, που ήταν ο ανακριτής στη δίκη των δολοφόνων, απολύθηκε και φυλακίστηκε και οι δικηγόροι της πολιτικής αγωγής εξορίστηκαν στα Γιούρα. Φυσικά οι δολοφόνοι αποφυλακίστηκαν.

Μετά τη δολοφονία

Η δολοφονία του Λαμπράκη πυροδότησε σημαντικές πολιτικές εξελίξεις. Η τεράστια κατακραυγή του ελληνικού λαού για τη στυγερή δολοφονία έφερε κρίση στην υπόδουλη κυβέρνηση. Στις 11 Ιούνη του 1963 η κυβέρνηση Καραμανλή παραιτείται. Φαίνεται ότι οι Αμερικανοί επέλεξαν την προσωρινή άμβλυνση των φαινομένων κρίσης που υπήρχαν και πρόκριναν μια κυβέρνηση της Ενωσης Κέντρου, που ευελπιστούσαν πως θα παίξει το ρόλο του αναχώματος απέναντι στις λαϊκές κινητοποιήσεις. Η δικομματική εναλλαγή θα περιθωριοποιούσε την Αριστερά πιο εύκολα. Το Φλεβάρη της ίδιας χρονιάς ο Καραμανλής επιχείρησε μια άκρως αντιδραστική αλλαγή του συντάγματος ώστε να συσσωρεύσει όλες τις εξουσίες στα χέρια του. Μια δικτατορία με κοινοβουλευτικό μανδύα, όπως έχει ειπωθεί από πολλούς. Ομως οι Αμερικανοί, το Παλάτι και σίγουρα μια μερίδα της αστικής τάξης είχαν διαφορετική γνώμη και ο Κ. Καραμανλής οδηγήθηκε σε παραίτηση με πρόσχημα διαφωνίες με το βασιλιά για ένα ταξίδι στην Αγγλία. Ο ίδιος ο βασιλιάς Παύλος είπε στον αμερικανό δημοσιογράφο Σουλτσμπέργκερ: «Ο Καραμανλής επέλεξε ένα παράδοξον και άνευ ουσίας θέμα διά να παραιτηθή, διότι κατά τα άλλα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με την υπόθεση της Θεσσαλονίκης (το φόνο του Λαμπράκη) και τα ζητήματα που άρχιζε να δημιουργεί στην Κύπρο ο Μακάριος» («Από τον Εμφύλιο στη Χούντα», Σπ. Λιναρδάτου, εκδόσεις Παπαζήση, τόμος Δ, σελ. 278). Λίγο αργότερα θα φανούν οι απώτεροι στόχοι των Αμερικανών με την επιβολή της χούντας το '67. Στις 18 Ιουνίου, αφού έχει προκύψει νέα κυβέρνηση από την ΕΡΕ, με επικεφαλής τον Π. Πιπινέλη, ο Κ. Καραμανλής θα αναχωρήσει για τη Ζυρίχη, με πλαστό διαβατήριο με το όνομα «Βασίλης Τριανταφυλλίδης». Στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου η Ενωση Κέντρου πήρε το 42% και 138 έδρες, η ΕΡΕ το 40% και 132 έδρες και η ΕΔΑ 14,5% και 28 έδρες. Ετσι προκύπτει νέα κυβέρνηση της Ενωσης Κέντρου με πρωθυπουργό το Γεώργιο Παπανδρέου, που απ' ό,τι φαίνεται είχε, την περίοδο εκείνη τουλάχιστον, την έγκριση των ΗΠΑ αλλά και του Παλατιού. Τα εγκλήματα, όμως, των Αμερικάνων δεν σταμάτησαν στο Λαμπράκη. Στις 11 Νοέμβρη του 1964, στην επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου, συγκεντρώθηκαν στο Γοργοπόταμο πολλοί εκπρόσωποι του ΕΛΑΣ για να τιμήσουν την ιστορική εκείνη μέρα. Η περιοχή όμως είχε ναρκοθετηθεί. 14 άνθρωποι σκοτώθηκαν και πολλοί περισσότεροι τραυματίστηκαν. Γρήγορα αποκαλύφθηκε ότι ήταν δουλειά της CIA και το σχέδιο είχε την κωδική ονομασία «ΒΕΛΟΣ». Λίγους μήνες μετά βγήκε στη δημοσιότητα μυστικό έγγραφο της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα προς την αμερικανική κυβέρνηση, που ανέφερε τα εξής: «Σχετικά με την υπόθεση του περασμένου Νοεμβρίου στο "G" μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι καμιά διαρροή πληροφοριών δεν μπορούσε να γίνει στην Ελλάδα. Οσοι αναμίχθησαν έλαβον οδηγίες και ενήργησαν κάτω από τον αυστηρό έλεγχο της CIA» («Αυγή» 20/10/1966 και Ν. Ψυρούκης «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας», τόμος 3ος, σελ. 251, εκδ. Επικαιρότητα). Η αλυσίδα των εγκλημάτων θα συνεχιστεί με τη δολοφονία του Πέτρουλα, τις δολοφονίες της χούντας, την εκτέλεση του Παναγούλη και τόσες άλλες.

Η δίκη

Την ανάκριση για τη δολοφονία διεξήγαγε ο Χρήστος Σαρτζετάκης και εισαγγελείς της δίκης ήταν οι Δελαπόρτας και Μπούτης. Στις 13 Σεπτέμβρη 1963 ο ανακριτής Σαρτζετάκης και ο εισαγγελέας Μπούτης διατάζουν την προφυλάκιση του Μήτσου, του Καμουτσή, του Διαμαντόπουλου και του Παπατριανταφύλλου, πρώην διοικητή του Ε' Αστυνομικού Τμήματος Θεσσαλονίκης. Και μόνο αυτό το γεγονός είναι αρκετό για να φανεί ότι η δολοφονία έγινε εν γνώσει της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση και αστυνομία προσπάθησαν να εμφανίσουν τη δολοφονία ως τροχαίο ατύχημα. Οταν όμως έγινε η δίκη, ο Εμμανουηλίδης είπε πως λίγο πριν από την επίθεση οι παρακρατικοί μαζεύτηκαν στην Ασφάλεια και ο υπομοίραρχος Κατσούλης τους είπε ξεκάθαρα πως «στόχος μας είναι ο Λαμπράκης». Είναι χαρακτηριστική η κατάθεση του Καπελώνη στη δίκη, ο οποίος ανέφερε πως «ο Κατσούλης ειδοποίησε όλα τα Παραρτήματα να στείλουν άνδρες τους στον τόπο της συγκέντρωσης όπου θα μιλούσε ο Λαμπράκης και να πάρουν μαζί τους "Εθνικόφρονες πολίτες", για να αποδοκιμάσουν τους οπαδούς της Ειρήνης. Επειδή όμως στο μεταξύ άλλαξε ο τόπος της συγκέντρωσης όπου θα μιλούσε ο βουλευτής της ΕΔΑ, οι περί ου ο λόγος "πολίτες" κλήθηκαν να μαζευτούν στο Ε' Αστυνομικό Τμήμα. Εκεί τους έβγαλε λόγο ο Κατσούλης, ο οποίος μεταξύ των άλλων τούς τόνισε ότι "στόχος μας είναι ο Λαμπράκης"». Με επίμονες προσπάθειες τριών δημοσιογράφων, του Γιώργου Ρωμαίου, του Γιάννη Βούλτεψη και του Γιώργου Μπέρτσου, βρέθηκαν στοιχεία και αποκαλύφθηκε η ύπαρξη και η δράση μιας μυστικής παρακρατικής οργάνωσης με το όνομα «Καρφίτσα» που έδρασε το βράδυ της δολοφονίας στην αντισυγκέντρωση των φασιστοειδών. Η ονομασία προέρχεται από μια καρφίτσα που είχαν όλοι στο πέτο για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους. Ο Ρωμαίος μάλιστα καταγγέλλει και απόπειρα δωροδοκίας από το πολιτικό γραφείο του Καραμανλή για να μη δημοσιεύσει τα στοιχεία. Παρά τους εκβιασμούς και τις πιέσεις που δέχτηκαν τα μέλη του δικαστηρίου και λόγω της μεγάλης κατακραυγής για τη δολοφονία και της απαίτησης για απονομή δικαιοσύνης, οι δύο δολοφόνοι (Εμμανουηλίδης και Γκοτζαμάνης) καθώς και πολλοί αξιωματικοί της χωροφυλακής θα δικαστούν το Δεκέμβριο 1966. Είναι χαρακτηριστικό ένα σημείο της αγόρευσης του Παύλου Δελαπόρτα, που προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τις μελανότερες εκφράσεις όταν αναφερόταν στους μηχανισμούς που σκότωσαν το Λαμπράκη: «Αποτελούνται από κατάλοιπα υποπροϊόντων του Xίτλερ, από γιγαντοκύτταρα δωσιλογικής λευχαιμίας... από κακοποιούς διαφόρων βαθμών και ειδών, από ιδεολογικούς σκηνίτες και από άλλους φτωχούς διαβόλους... Aπό τέτοια κοινωνικά βυθοκορήματα αναμενόταν βοήθεια και σ' αυτά θα ανετίθετο σε ώρα κρίσης η ενίσχυση των Σωμάτων Aσφαλείας και η μεγάλη και άγια υπόθεση "της υπερασπίσεως της Πατρίδος και του Eλληνοχριστιανικού Πολιτισμού παντού, πάντοτε και δι' όλων των μέσων", κατά τους σκοπούς της οργάνωσης του Γιοσμά που αναγράφονται πίσω από την ταυτότητα του Γκοτζαμάνη… Tι άλλο έπρεπε να περιμένει κανείς απ' αυτό πλην του ότι θα εξελισσόταν σε κακοήθη νεοπλασία της κοινωνίας;». Οι φυσικοί αυτουργοί Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης θα καταδικαστούν όχι για δολοφονία αλλά για βαριές σωματικές βλάβες σε 11 και 8,5 χρόνια αντίστοιχα. Μετά από δύο χρόνια η χούντα θα τους αποφυλακίσει. Οι αξιωματικοί της αστυνομίας που είχαν κατηγορηθεί αθωώθηκαν πανηγυρικά. Οι ηθικοί αυτουργοί παρέμειναν «οι γνωστοί... άγνωστοι». Η απόφαση των ενόρκων ήταν ότι ο Λαμπράκης «δεν εδολοφονήθη». Tη διετία 1990-1991 ήρθαν νέα στοιχεία στη δημοσιότητα. Οι Αμερικανοί αμέσως μετά τον πόλεμο έστησαν σε όλες τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ παρακρατικές οργανώσεις μέσα από τις μυστικές υπηρεσίες. Αποστολή τους ήταν οι πολιτικές δολοφονίες αγωνιστών αλλά και προβοκατόρικες ενέργειες που είχαν στόχο να ενοχοποιήσουν συνολικά την Αριστερά, ώστε να αποφευχθεί μια ενδεχόμενη κατάληψη εξουσίας από κομμουνιστές ή ακόμα και η συμμετοχή της Αριστεράς σε κυβερνήσεις. Η όλη επιχείρηση της CIA ονομάστηκε «Stay Behind» και στην Ελλάδα εξειδικεύτηκε ως «Eπιχείρηση Kόκκινη Προβιά». Οι χώρες του ΝΑΤΟ υπέγραφαν μυστικό πρωτόκολλο με το οποίο έπρεπε να δημιουργήσουν το δικό τους παρακρατικό μηχανισμό μέσω των μυστικών υπηρεσιών άλλα και του στρατού για να στηθεί σωστά η επιχείρηση. Για την Ελλάδα στις 25 Μάρτη του 1955 υπογράφηκε η μυστική συμφωνία της «Κόκκινης Προβιάς» από τον πρωθυπουργό Παπάγο με το στρατηγό της CΙΑ Τράσκοτ. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι η οργάνωση «Καρφίτσα» ήταν έργο αυτού του μηχανισμού. Για την επιχείρηση στο Γοργοπόταμο το 1964 οι αποδείξεις για την εμπλοκή των Αμερικανών είναι ατράνταχτες. Η δολοφονία του Λαμπράκη, όπως κι αυτή του Μπελογιάννη, αποτελεί ορόσημο στη μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας. Ερχεται να επισφραγίσει την κυριαρχία των πιο αντιδραστικών στοιχείων της ελληνικής αστικής τάξης αλλά και πολύ περισσότερο την κυριαρχία των Αμερικανών, που ανέδειξαν και στήριξαν όλους τους γνωστούς και άγνωστους παρακρατικούς–φασιστικούς μηχανισμούς στη χώρα μας τις δεκαετίες του '50 και του '60. Είναι μια δολοφονία που υπογραμμίζει πως, παρά τον κοινοβουλευτικό μανδύα που είχε την περίοδο εκείνη το πολίτευμα, δεν είχε να ζηλέψει σε τίποτα το κράτος των ταγματασφαλιτών και των δωσίλογων, το κράτος του εμφύλιου και της μαζικής τρομοκρατίας. Είναι μια πράξη που ήθελε να τρομοκρατήσει το δημοκρατικό και προοδευτικό κόσμο της Ελλάδας, τους εργαζόμενους που πάλευαν για ψωμί, δουλειά και ελευθερία. Είναι ένα από τα πολλά γεγονότα που ανέθρεψαν τα πιο αντιδραστικά και φασιστικά κατακάθια που υπήρχαν την περίοδο εκείνη στην ελληνική κοινωνία, με τελική κατάληξη το αμερικανοκίνητο στρατιωτικό πραξικόπημα του 1967. Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, με τον ηρωικό του θάνατο, θα δείχνει πάντα το δρόμο του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα και της ειρήνης στους λαούς. Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, υπάρχει ανάγκη όλοι οι λαοί του κόσμου να ακολουθήσουν με συνέπεια αυτό το δρόμο.

*Από εδώ

Διαβάστε περισσότερα...

Πέθανε ο ήρωας Απόστολος Σάντας

Ένα μήνα πριν από τη συμπλήρωση 70 χρόνων από το κατέβασμα της σημαίας με τη σβάστικα από την Ακρόπολη και παραμονή της εργατικής Πρωτομαγιάς, έφυγε το Σάββατο από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών ο Απόστολος Φιλίππου Σάντας. Ο Λάκης Σάντας έγινε γνωστός στο πανελλήνιο όταν τη νύχτα της 30ης προς 31ης Μαΐου του 1941, κατέβασε μαζί με τον Μανώλη Γλέζο τη χιτλερική σημαία από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης. Εξιστορώντας το εγχείρημα υποστολής της σημαίας στον Ηλία Πετρόπουλο, που δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία στις 31 Μαΐου 1993, ο Λάκης Σάντας είχε πει: "Κι έξαφνα ένα δειλινό που ήμαστε στο Ζάππειο και ο ήλιος έγερνε λούζοντας τον ορίζοντα με εκείνα τα χρώματα που μόνο ο αττικός ουρανός έχει, τα μάτια μας γύρισαν στον βράχο της Ακροπόλεως. Μέσα στο υπέροχο φόντο της δύσης σταθήκαμε και κοιτούσαμε. Και τότε... το βλέμμα μας έπεσε πάνω στη σημαία τους που υπερήφανα κυμάτιζε ψηλά-ψηλά και η βαριά σκιά της πλάκωνε καταθλιπτικά όλη την Αθήνα, όλη την αττική γη. Να τι πρέπει να τους κάνομε! Ήρθε η σκέψη σαν σπίθα. Να τους την πάρουμε. Να την γκρεμίσουμε και να την ξεσχίσουμε και να πλύνουμε έτσι τη βρωμιά από τον Ιερό Βράχο. Την είχαν στήσει αυτήν την ίδια την πολεμική τους σημαία οι Ναζί θριαμβευτικά ως τότε στη Βαρσοβία, στη Βιέννη, στην Αμβέρσα, στη Νορβηγία, στο Παρίσι και στο Βελιγράδι και απειλούσαν να τη στήσουν σε όλο τον κόσμο τότε. Μα εδώ είναι Ελλάδα. Είναι η μικρή χώρα που απ' αυτή ξεπετάχτηκε η φλόγα του Πολιτισμού. Είναι η χώρα που δίνει το παράδειγμα πάντα στις κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας". Ο Απόστολος Σάντας με καταγωγή από τη Λευκάδα, γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1922 στην Πάτρα. Πάντοτε ιδεολόγος και σεμνός έλεγε: "Δεν κυνηγάω ποτέ τη δημοσιότητα γιατί θεωρώ ότι έχει εξευτελιστεί το ζήτημα πάρα πολύ. Την αντίσταση δεν την κάναμε μόνο εμείς, έχουν σκοτωθεί χιλιάδες παλικάρια, γυναίκες και άνδρες, "ανώνυμοι"". Ο Σάντας ήρθε στην Αθήνα μαζί με την οικογένειά του το 1934. Το 1940 τελείωσε το γυμνάσιο και αμέσως εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε μετά την απελευθέρωση της χώρας. Το 1942 εντάχθηκε στο ΕΑΜ και στη συνέχεια στην ΕΠΟΝ για να καταλήξει στο βουνό με τον ΕΛΑΣ όπου συμμετείχε σε πολλές μάχες και τραυματίσθηκε το 1944. Η δράση του είναι αδιάκοπη και το 1946 εξορίζεται στην Ικαρία, το 1947 φυλακίζεται στην Ψυττάλεια και το 1948 εστάλη στη Μακρόνησο. Από εκεί κατάφερε να ξεφύγει για να καταλήξει στην Ιταλία και στη συνέχεια στον Καναδά, όπου θα ζήσει έως και το 1962. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1963. Όσον αφορά στο κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας τον Μάιο του 1941,ο Λάκης Σάντας αναφέρεται εκτενώς, εκφράζοντας τις σκέψεις του για εκείνη τη νύχτα που καθόρισε τη υπόλοιπη ζωή του, στο βιβλίο του, που εκδόθηκε το Σεπτέμβριο του 2010 από τις εκδόσεις Βιβλιόραμα με τίτλο «Μια νύχτα στην Ακρόπολη... μνήμες από μία σπουδαία εποχή». Λέει ο Σάντας στην αρχή του βιβλίου: «Σε κάποιο βιβλίο του Κίπλινγκ, ή της Περλ Μπακ - δεν θυμάμαι τώρα ακριβώς πότε και πού - διάβασα ότι οι γέροι Κινέζοι, όταν γεννιέται ένα καινούργιο εγγόνι τους, πηγαίνουν στο νεογέννητο και του εύχονται να ζήσει τη ζωή του σε ενδιαφέρουσες και σπουδαίες εποχές. Αυτό ακριβώς συνέβη σε μένα και τους συνομήλικούς μου Έλληνες. Ζήσαμε σε πολύ ενδιαφέρουσες και σπουδαίες εποχές... Σε αυτά τα χρόνια, όλοι μαζί οι Έλληνες και Ελληνίδες, της λεγόμενης γενιάς του '40, ανεβάσαμε την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό ψηλά και γράψαμε ιστορία». *Από εδώ * Δείτε το ντοκιμαντέρ «Τη νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα» (1997) από το αρχείο της ΕΡΤ. Διαβάστε περισσότερα...

Μνήμη Νίκου Ψυρούκη

Εναν από τους σχετικά άγνωστους στο ευρύ κοινό Ελληνες ιστορικούς, ερευνητές και αγωνιστές θυμήθηκε το ΒΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. Στην ανάρτηση στην οποία παραπέμπουμε, αναφέρεται περιληπτικά η ζωή και το έργο του σε συνδυασμό με τους αγώνς του. Αν δεν θέλετε να πάτε στον σύνδεσμο, διαβάστε παρακάτω: O Νίκος Ψυρούκης γεννήθηκε στην Ισμαηλία της Αιγύπτου το 1926 από Μικρασιατική Αϊβαλιώτικη οικογένεια και πέθανε στην Αθήνα στις 6 Ιουλίου του 2003. Έλαβε τη βασική του εκπαίδευση στην Αμπέτειο Σχολή του Καΐρου. Το 1944 συμμετείχε στον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα εναντίον των Βρετανικών στρατευμάτων στην Αίγυπτο, κατηγορήθηκε για ανατρεπτικό στοιχείο και κατέφυγε στη Γαλλία και αργότερα στη Τσεχοσλοβακία όπου σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Πράγας. Το 1956 ολοκλήρωσε τη διπλωματική του πάνω στη Μικρασιατική καταστροφή και επέστρεψε στην Αίγυπτο. Το 1961 έρχεται στην Ελλάδα μαζί με τη σύζυγο του Ρενέ όπου συνέχισε την καινοτόμο επιστημονική και συγγραφική δραστηριότητα. Εργάσθηκε στη «Ναυτική – Ναυτεμπορική» και στην «Ιστορική Επιθεώρηση» του Κομνηνού Πυρομάγλου. Το 1962 υπήρξε συνιδρυτής της «Κίνησης Φίλων Νέων Χωρών» με αναφορά στην Κύπρο, η ΚΦΝΧ ιδρύθηκε με αφορμή μια έκθεση για τη Κούβα την εποχή μάλιστα που ο Χρουτσώφ την είχε αποκυρήξει. Από εκεί η δράση της διευρύνθηκε προς όλες τις χώρες και τους λαούς που αγωνίζονταν κατά του αποικιοκρατικού ζυγού. Στα πλαίσια της κίνησης εκδόθηκε το περιοδικό «Αντιιμπεριαλιστής». Στις σελίδες του μεταφράστηκαν και δημοσιεύτηκαν άρθρα του Μάλκολμ Χ, του Τσε, του Μπαράν, αγωνιστών από την Αλγερία κ.α. Από την οργάνωση είχε περάσει και ο Σωτήρης Πέτρουλας, μετά τον διέγραψε η ΕΔΑ. Η ΚΦΝΧ διαλύθηκε το 1967 από τη δικτατορία. Ο Ψυρούκης βίωσε τη νεοελληνική πραγματικότητα όπως την βίωσαν αρκετοί αγωνιστές διανοούμενοι που στήριξαν το έργο τους σε αυστηρά επιστημονικά δεδομένα αποτέλεσμα επίπονης έρευνας και μελέτης, έξω από ιδεολογικοποιημένα πλαίσια. Τον κυνηγάει η κρατική ασφάλεια, το 1967 εξορίζεται μαζί με τη σύζυγο του στη Γυάρο ως αριστερός, ενώ η «επίσημη» αριστερά τον έχει απομονωμένο ως αιρετικό. Σε μια συνέντευξη στην εφημερίδα «ΠΡΙΝ» λέει μέσα στα άλλα: « Ο ρόλος της θεωρίας είναι αναντικατάστατος. Και δυστυχώς δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα κατανοητό. Ο Μάο έλεγε ότι για να μετακινηθεί ακόμη και μια πέτρα πέντε μέτρα παραπέρα χρειάζεται επαναστατική διαπαιδαγώγηση. Οι κουβέντες αυτές, καθ΄ όλα πολύτιμες για να ερμηνεύσουμε και την τραγωδία της Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας, είναι ακόμη πιο πολύτιμες για τα δικά μας επιχειρήματα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο κάθε άνθρωπος και η ίδια η τάξη έχει τις επαναστατικές και τις συμβιβαστικές του πλευρές. Τις εξεγερτικές, χειραφετητικές από τη μια και τις τάσεις που τον καθηλώνουν στο σήμερα ή ακόμη και το χτες, από την άλλη. Οι δύο τάσεις ως δυνατότητες ενυπάρχουν σήμερα και θα ενυπάρχουν πάντα. Κανένα άλμα δεν πραγματοποιείται με την έκδοση φετφάδων και διαταγών αν δεν έχει προηγηθεί μια επίμονη και συνεχής θεωρητική δουλειά (…) Αυτό που κυριάρχησε ως επαναστατική θεωρία ήταν δογματικές μεταφορές ιδεολογημάτων του κυρίαρχου Μαρξισμού και αναφέρομαι σε αναλύσεις για αστικοδημοκρατική επανάσταση, θεωρία σταδίων και άλλα τέτοια, τα οποία δυστυχώς στένεψαν ασφυκτικά το πεδίο της παραγωγής επαναστατικής θεωρίας. Την καταδίκασαν. Απίστευτης αξίας κείμενα και δουλειές του Μαρξ και του Λένιν, αντί να τα προσεγγίζουμε με διαλεκτικό βλέμμα και να τα προωθήσουμε στις σημερινές αλλαγές, μετατράπηκαν σε ευαγγέλια». Στη συγκεκριμένη συνέντευξη που τη βρήκα στο Ιντερνετ καταλήγει περιγράφοντας την προσωπική του κατάσταση: «… Προτάσεις για να αναλάβω σύμβουλος, ειδικά τη δεκαετία του ΄80 είχα. Δεν έλειψαν. Τις αρνήθηκα όμως, συνεχίζοντας την ερευνητική μου δουλειά και μένοντας πιστός στην επαναστατική υπόθεση. Επί χρόνια είχα μια σύνταξη ανασφάλιστου πόλεως του ΟΓΑ που μου εξασφάλιζε μόνο την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το Νοέμβριο του ΄99 έλαβα και εγώ μια σύνταξη που δίνει το υπουργείο Πολιτισμού στους ανθρώπους των γραμμάτων. Κάτι ψιχία, που δεν σας κρύβω όμως ότι με ανακούφισαν. Όμως τον Απρίλιο του 2000 έκαναν έφεση και ακόμη εξετάζουν άμα τη δικαιούμαι. Ξέρω αυτό που έλεγε ο Μάρξ: ότι το μεγαλύτερο υλικό αγαθό που έχει ο άνθρωπος είναι η ελευθερία. Εγώ το κατέχω. Και αυτό το υλικό αγαθό μου είναι αρκετό για να ζήσω και να συνεχίσω να πορεύομαι». Έργα του: - Αραβικός κόσμος και Ελληνισμός - Δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος - Η διαμάχη στο Αιγαίο - Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και ο άλλος δρόμος - Η Μικρασιατική Καταστροφή 1918 – 1923 - Η νεοελληνική εξωτερική πολιτική - Ιστορία της αποικιοκρατίας - Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1940 – 1967 (2 τόμοι) - Ιστορικός χώρος και Ελλάδα - Καπιταλισμός από τη γενική κρίση στη σήψη - Κύπρος η θαλασσοκράτειρα - Κύπρος. Από την αυτοδιάθεση στη κατοχή - Ο ανοιχτός φάκελος της Κύπρου (περίοδος 1974 – 1984) - Ο Επίκουρος και η εποχή μας - Ο νεοαποικισμός ανατομία του σύγχρονου κόσμου - Ο φασισμός και η 4η Αυγούστου - Οι ταξικοί αγώνες στην εποχή του καπιταλισμού (2 τόμοι) - Το εθνικό ζήτημα - Το κυπριακό δράμα 1958 – 1986 - Το νεοελληνικό παροικιακό φαινόμενο Γ. Α. Αγγελίδης *Αλλα στοιχεία θα βρείτε εδώ, εδώ και εδώ Διαβάστε περισσότερα...

Ρεμπέτικα και εμφύλιος

Η σχέση ρεμπέτικου και αριστεράς είναι πολυκύμαντη και πολυσυζυτήσιμη. Ξεκίνησε από τον "αφορισμό" του ΚΚΕ στα λούμπεν στοιχεία, πέρασε από τον πόλεμο, τη διάλεξη του Χατζιδάκι, "μεταβιβάστηκε" στους δρόμους που ενέπνευσαν τα λαϊκά ορατόρια και συνθέσεις του Θεοδωράκη και έφτασε μέχρι τις μέρες μας, με νέα ανάσα. Συνεχώς, ήταν ένα δίπολο αντιπαράθεσης. Η κουβέντα είναι μεγάλη, και θα την κάνουμε άλλη στιγμή. Εδώ να σημειώσουμε ένα πολύ ωραίο, έστω και σχετικά ελλιπές post του kokkinostupos.blogspot.com. Εδώ θα βρείτε τραγούδια που ρεμπέτες έγραψαν για πτυχές του εμφυλίου. Διαβάστε περισσότερα...

Η απάντηση στο κουίζ

Ηταν 3 το πρωί της 30ης Μαρτίου 1952, 59 χρόνια πριν. Ολη η Αθήνα κοιμόταν ήσυχη. Σε λίγες ώρες, άλλοι θα πήγαιναν στην εκκλησία, άλλοι θα χασμουριόταν, άλλοι θα έβγαιναν για ένα μεροκάματο - αν έβρισκαν. Ομως, εκεί, στο κελί, ο φύλακας ξυπνά τον Μπελογιάννη, τον Μπάτση, τον Αργυριάδη και τον Καλούμενο. Η Επιτροπή Χαρίτων είχε απορρίψει τις αιτήσεις τους, οπότε η θανατική ποινή του στρατοδικείου, έπρεπε να εκτελεστεί. Πρωί Κυριακής. Ημέρα κατά την οποία ούτε οι Γερμανοί έκαναν εκτελέσεις. Το κομβόι ξεκινά, φτάνει στο Γουδή και στις 4.12, οι τέσσερις εκτελούνται. Ο σάλος είχε ξεσπάσει από νωρίς. Το σκίτσο του Πικάσο (φωτό), οι διανοούμενοι, ακόμη και ο Μητροπολίτης Χρύσανθος, είχαν ζητήσει τη μη εκτέλεση. Αλλά, στο πλέγμα της μετεμφυλιακής βαρβαρότητας, η νικήτρια πλευρά έπρεπε να βάλει καλά καρφιά και να δώσει μήνυμα: χάσατε, αλλά θα συνεχίσετε να πληρώνετε. Κάπου στη Γαλλία, ζει ο ζωγράφος Πίτερ ντε Φράντσια. Διαβάζει τις εφημερίδες, ακούει ραδιόφωνο, συναντάται με άλλους καλλιτέχνες. Και φιλοτεχνεί τον εικονιζόμενο πίνακα "Η εκτέλεση του Μπελογιάννη" (The Execution of Beloyannis), τον πρώτο από μια τριλογία για τη μεταπολεμική περίοδο (λεπτομέρειες εδώ). Ο 90χρονος πλέον Φράντσια, μίλησε στο "Βήμα" την περασμένη Κυριακή 20 Μαρτίου 2011. Εκεί, περιγράφει πώς τον φιλοτέχνησε: «Ζωγράφισα τον πίνακα γρήγορα,ύστερα από ένα μόνο προσχέδιο, υπό τη συναισθηματική επιρροή των ίδιων των γεγονότων. Τότε ζούσα ήδη στην Αγγλία και, παρ΄ ότι η αίσθησή μου είναι ότι η αντίδραση εδώ ήταν μάλλον μικρότερη από ό,τι στη Γαλλία, στον κύκλο των επαφών μου η εξέλιξη αυτή είχε μεγάλη επίπτωση». Ενδιαφέρον έχει και το ότι ο πίνακας δεν είχε ποτέ εκτεθεί, μέχρι που ένας 28χρονος Κορίνθιος προγραμματιστής ηλεκτρονικών υπολογιστών (στο Λονδίνο εργάζεται), ο Βασίλης Καραβάς, βρήκε δεσμό από τη Wikipedia (θα τον δείτε στο κάτω μέρος της σχετικής δημοσίευσης για τον Μπελογιάννη), έψαξε, βρήκε τον καλλιτέχνη, αγόρασε τον πίνακα, με τον όρο να εκτεθεί/δοθεί/πουληθεί σε ελληνικό μουσείο. Αν προσέξετε καλά τον πίνακα, σημασία έχουν δύο λεπτομέρειες: το γαρύφαλλο δίπλα από τον Μπελογιάννη και τα δύο σφιγμένα χέρια δύο συντρόφων του, πριν πεθάνει. Σαφείς επιρροές από Ισπανούς ζωγράφους, έντονα χρώματα και μορφές κοντά στη διάλυση, αλλά στέρεες... Διαβάστε όλο το δημοσίευμα του ΒΗΜΑΤΟΣ εδώ Διαβάστε περισσότερα...

Μια σοβαρή άποψη

Ο Γιώργος Μαργαρίτης, από τους πλέον ικανούς ιστορικούς της χώρας (τους κανονικούς, με πτυχία, άποψη κ.λπ., όχι σαν εκείνους τους δήθεν), δημοσίευσε ένα κείμενο στην "Κυριακάτικη ΕΛευθεροτυπία" για την επανάσταση του 1821. Παρότι είναι πολιτικά ταγμένος στο ΚΚΕ - άρα για μερικούς είναι πρόβλημα αυτό - έχει άποψη που στηρίζεται στην πραγματικότητα και όχι σε ιδεοληψίες. Ο τίτλος ήταν "Το 1821 ανάμεσα στο μύθο και στην αλήθεια. Καλύτερα μιας ώρας..." και το κείμενο ήταν το εξής: Η Επανάσταση του 1821 και ο μακρόχρονος πόλεμος της ελληνικής ανεξαρτησίας που ακολούθησε, εγγράφηκαν με ιδιαίτερο τρόπο στην ιστορία της Ευρώπης. Ηταν οι εποχές της Παλινόρθωσης, της ανατροπής δηλαδή των πολιτικών σχημάτων που προήλθαν από τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, αλλά και των αξιών, των κληροδοτημάτων της τελευταίας στην ιστορία της ανθρωπότητας. Οι βασιλικοί και αυτοκρατορικοί ηγεμόνες είχαν εγκατασταθεί με ασφάλεια στους θρόνους τους και αναζητούσαν σε σχήματα, όπως η Ιερή Συμμαχία, τρόπους για να εξασφαλίσουν την εξουσία τους στο παρόν και το μέλλον. Τις προσδοκίες των λαών και των ανήσυχων πνευμάτων της ηπείρου τις σκέπαζε η μαύρη καταχνιά της Θείας Πρόνοιας, Υψιστου Τοποτηρητή της τυραννικής ισορροπίας του κόσμου. Οταν μια επανάσταση ξεσπά σε ένα ιστορικό πλαίσιο, όπως αυτό του 1821, σχεδόν αυτονόητα γίνεται υπόθεση που αφορά πολλούς, ασύγκριτα περισσότερους από όσους η όποια αποδέσμευση της Ελλάδας από τον σουλτάνο άμεσα αφορούσε. Ολα τα φωτεινά πνεύματα της Ευρώπης στράφηκαν προς αυτήν και σε αυτήν εναπόθεσαν τις ελπίδες και τις ιδέες τους, τη νοσταλγία τους επίσης για μία Ευρώπη της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και του πνεύματος, όπως αυτή που το 1789 είχε υποσχεθεί. Με λίγα λόγια, εξαιρετικά πολλοί ήσαν εκείνοι που είδαν στον ξεσηκωμό των Ελλήνων όσα ο καθένας τους επιθυμούσε να δει στην εποχή του και στον κόσμο του. Και για το λόγο αυτό, η Ελληνική Επανάσταση έγινε η επανάσταση του Ρομαντισμού και τυλίχθηκε με την πλούσια μυθοπλασία που ο τελευταίος έφερνε μαζί του. Σε αυτή τη συγκυρία, βασανιστικά και επώδυνα, οι Ρωμιοί έγιναν Ελληνες. Και έντυσαν τη νέα τους αυτή ιδιότητα με τα πολύχρωμα ενδύματα που η εποχή της εθνικής δημιουργίας προμήθευσε. Εχοντας πλέον σημαντική απόσταση στο χρόνο από τα τότε συμβάντα μπορούμε σήμερα να είμαστε πιο αναλυτικοί στις παρατηρήσεις μας. Σε τελευταία ανάλυση, οι σημερινές γνώσεις επιτρέπουν τη σύγκριση όσων συνέβησαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία με ανάλογες καταστάσεις στο χώρο ή το χρόνο. Η διάθεση «εκδυτικισμού» -«εξευρωπαϊσμού» ή «εκμοντερνισμού» αν προτιμάτε- που εκδηλώθηκε στα ανώτατα κλιμάκια της Αυτοκρατορίας στα τέλη τού γενικότερα ανατρεπτικού 18ου αιώνα, συμπεριλάμβανε στα «θύματά» της και τη χριστιανική διοικητική και εκκλησιαστική αριστοκρατία της Πόλης, τους Φαναριώτες. Σε μια Αυτοκρατορία που ήθελε να πορευθεί στα ίχνη του Μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας, τουλάχιστον, δεν ταίριαζαν ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί αλλόθρησκοι ή ευνούχοι. Οι τελευταίοι προοδευτικά εξέλιπαν, οι προτελευταίοι όμως είχαν και άλλες επιλογές. Η εδαφική επέκταση της Ρωσίας, η οικονομική επέκταση της Γαλλίας, της Αγγλίας και γενικά της «Δύσης», οι διομολογήσεις, αλλά και η ρευστότητα των καιρών, έδωσαν στους ισχυρούς Ρωμιούς της Πόλης άφθονες εναλλακτικές για το κοινωνικό και πολιτικό τους μέλλον ιδέες. Στην Πόλη, στις αυλές των πριγκίπων του Δούναβη και στους κύκλους των αυτοεξόριστων στη Ρωσία ή στην Ιταλία, τα από καιρό αλλήθωρα βλέμματα προς τη Δύση έγιναν συνάντηση με έναν κόσμο ολότελα διαφορετικό από τον ώς τότε δικό τους. Στο κάτω-κάτω οι ταραγμένοι καιροί του Ναπολέοντα, εκτός από νέες ιδέες, έδιναν και νέους συμμάχους. Οι Αρβανίτες των μικρών νησιών έγιναν ισχυροί καραβοκύρηδες, ο από το εμπόριο πλούτος μεγάλωσε και οι πολιτικές αναταράξεις στον κορμό της Ελλάδας ενίσχυσαν και εν μέρει αυτονόμησαν ισχυρά κοινωνικά στρώματα αριστοκρατικής υφής: τους προύχοντες του Μωριά λόγου χάρη, τους αξιωματούχους και τους αρματολούς του Αλή Πασά στα Γιάννενα. Η αποσχιστική δραστηριότητα του τελευταίου έφερε τα πράγματα στο σημείο βρασμού. Το κόστος της εκστρατείας σε μεγάλο ποσοστό ανέλαβαν να το καταβάλουν οι προύχοντες του Μωριά, ενώ οι χριστιανοί αρματολοί τού παρ' ολίγον κράτους του αποστάτη Αλή έμειναν χωρίς αφεντικό, ανοικτοί σε όποιες νέες προτάσεις. Με τη Φιλική Εταιρία ως σημείο συνάντησης οι διάφορες πιέσεις και δυσαρέσκειες μετατράπηκαν εύκολα σε εξέγερση και η ιστορία των Ρωμιών άρχισε να μεταβάλλεται σε ιστορία των Ελλήνων. Η εξέλιξη ήταν η αναμενόμενη σε τέτοιο τόπο, τέτοια εποχή. Φαναριώτες (όσοι δεν έσπευσαν να προσκυνήσουν στον πρώτο θυμό του σουλτάνου), προύχοντες, αρματολοί, καραβοκύρηδες, μπορούσαν λίγο μόνο να ξηλώσουν τον ιστό της δουλείας. Δεν μπορούσαν να τον κομματιάσουν και να υφάνουν πάνω του τη νέα κατάσταση. Για να γίνει αυτό, η εξέγερσή τους, η απόσχισή τους από το οθωμανικό σύστημα, μέρος του οποίου ήσαν οι ίδιοι, η αυθάδεια στην εξουσία του σουλτάνου, έπρεπε να μεταβληθεί σε επανάσταση. Για να γίνει αυτό -αμέσως το κατάλαβε ο Κολοκοτρώνης- οι υποτελείς των αρχόντων, οι αγρότες, οι ποιμένες, οι ναυτικοί, οι ραγιάδες, ο λαός αν θέλετε, έπρεπε να μπουν στον αγώνα. Και μπήκαν δίνοντας έκτοτε, με τον καλό ή με τον κακό τρόπο -δεν είναι μπαλέτο οι επαναστάσεις- τον τόνο στις εξελίξεις των γεγονότων. Στη γέννηση της Ελλάδας δηλαδή! «Ετσι ήταν ωρέ!», όπως θα έλεγε ο γέροντας αγωνιστής του Βλαχογιάννη. Με το αίμα και τις προσδοκίες των πολλών, με τους υπολογισμούς και τα συμφέροντα των λίγων, με το μεγαλείο και τις μικρότητες του αγώνα, με τις ατελείωτες παρεξηγήσεις και απογοητεύσεις των ρομαντικών φιλελλήνων, με τις παρεμβάσεις των ισχυρών, κτίστηκε, βήμα το βήμα, το ανεξάρτητο κράτος των Ελλήνων. Και έκτοτε, στο χάρτη του κόσμου, υπάρχει Ελλάδα και Ελληνες. ...Μέχρι κάποιο πρόσθετο Μνημόνιο να αποφασίσει καθαρά ότι λάθος έγιναν όλα αυτά, ότι είναι αναχρονιστικά, μη ανταγωνιστικά και βιώσιμα, ότι δεν αρμόζουν στον κόσμο της καπιταλιστικής αγοράς. Οτι δηλαδή, με το να ξαναγίνουμε υποτελείς και ραγιάδες, θα αποκτήσουμε κάποιο μικρό παράθυρο με θέα στον παράδεισο των σημερινών ισχυρών. Διαβάστε περισσότερα...

Ο δικό μας Γλέζος και Σιάντας

Μια οφειλόμενη τιμή αποδόθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 25 Μαρτίου 2011 στα Τρίκαλα. Διότι πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια της Αναθηματικής Στήλης στη μνήμη του Βασίλη Κουβέλα. Ενός 17χρονου παιδιού που το 1943 πήρε την ελληνική σημαία από το 4ο Δημοτικό Σχολείο όπου ήταν μαθητής και την άπλωσε στο Ιταλοκρατούμενο τότε Φρούριο Τρικάλων. Για αυτή του την πράξη ο Βασίλης Κουβέλας, συνελήφθη, βασανίστηκε και απαγχονίστηκε. Το απόγευμα της Παρασκευής 25-03-2011, στη συνοικία Βαρούσι και πλησίον του Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον 17χρονο τότε μαθητή, παρουσία της τοπικής εκκλησίας, πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, αρκετών κατοίκων της περιοχής Βαρούσι και μαθητών του 4ου Δημοτικού Σχολείου Τρικάλων. Αρχικά έγιναν τα αποκαλυπτήρια της Αναθηματικής Στήλης από τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας κ. Κώστα Αγοραστό και στη συνέχεια επιμνημόσυνη δέηση, ομιλία από τον παλαίμαχο δημοσιογράφο κ. Ευθύμιο Λώλη και κατάθεση στεφάνου από τον Περιφερειάρχη κ. Κώστα Αγοραστό. Ο Θύμιος Λώλης ήταν αυτός που ανακάλυψε και δημοσιοποίησε ένα ξεασχμένο γεγονός ηρωισμού και του οφείλεται μέγιστη αναγνώριση. Διαβάστε περισσότερα...

Φανερό και Κρυφό Σχολειό

Ο Τρικαλινής καταγωγής συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Σκαμπαρδώνης δημοσίευσε στη στηλη του "Αστειατόριον" της "Μακεδονίας" ένα κείμενο για τον μύθο του κρυφού σχολειού. Χρησιμοποίησε στοιχεία από εργασία του προέδρου του ΦΙΛΟΣ, Θ. Νημά, από την οποία φαίνεται ξεκάθαρα η ύπαρξη φανερών σχολείων στη Θεσσαλία επί αιώνες.

Ακολουθεί το κείμενο

"Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ξαναρχίζει το τροπάρι για το αν υπήρχε το Κρυφό Σχολειό - μα και να μην υπήρχε, έπρεπε να το επινοήσουμε. Γιατί; Ρωτήστε τον Τίτο Λίβιο. Αλλά είναι αυτονόητο πως κάθε υπόδουλο γένος το πρώτο που κάνει είναι να ιδρύσει σχολειά, κρυφά ή φανερά. Αυτό συνέβη κι εδώ. Κι αφού μόνο οι παπάδες είχαν, τότε, κάποια μόρφωση και η εκκλησία κάποια δύναμη, είναι φυσικό ότι αυτός ο πόλος πάσκισε για τη διάσωση και τη μόρφωση του γένους. Να αναφέρουμε μόνο τι συνέβη στην περιοχή της Θεσσαλίας, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, με βάση σχετική μελέτη του Θεόδωρου Νημά: στα Τρίκαλα λειτουργούσε σχολείο μέσης εκπαίδευσης, στο οποίο δίδασκαν δάσκαλοι-ιερείς, ήδη από το 1543, ενώ στα Άγραφα από τον 17ο και 18ο αιώνα. Εξέχοντες γραμματικοί και θεολόγοι διδάσκουν σ’ όλη αυτή την περιοχή, όπως ο ιερομόναχος και διδάσκαλος Παχώμιος Ρουσάνος (1508-1553), που επισκέφθηκε τη Μονή Δουσίκου για να δανειστεί βιβλία και δίδασκε δωρεάν σε όσα μέρη περνούσε. Η Μονή Δουσίκου διέθετε αξιόλογη βιβλιοθήκη κι απ’ αυτή δανείζονταν επίσης οι ονομαστοί δάσκαλοι των Αγράφων Ευγένιος Γιαννούλης και Αναστάσιος ο Γόρδιος. Ήδη από το 1541 αναφέρεται ως δάσκαλος στα Μετέωρα κάποιος Παπα-Παρθένιος. Μαρτυρείται ότι στη διάρκεια του 16ου αιώνα λειτουργούσε στα Μετέωρα σχολείο με τον φιλόδοξο τίτλο “Σωκράτους Ακαδημία εν Μετεώρω” - ενώ τα μοναστήρια των Μετεώρων είναι γνωστό ότι είχαν εξελιχθεί αυτή την περίοδο σε μεγάλο κέντρο αντιγραφής χειρογράφων κωδίκων. Στη σχολή Μετεώρων φοίτησαν ο διάσημος ιατροφιλόσφος Διονύσιος Πύρρος ο Θετταλός και ο αδερφός του Ιωακείμ. Ο ιερομόναχος Αμφιλόχιος Βαρλαμίτης, που δίδαξε στη Σχολή Τρίκκης, ανέλαβε πρωτοβουλία ίδρυσης σχολείου το 1752 και στέλνει σχετικό γράμμα στον ηγούμενο της μονής Βαρλαάμ. Στα 1884 οι Μονές Μετώρων και Βαρλαάμ καταβάλλουν το διόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 500 γροσίων η καθεμιά για τη λειτουργία της Σχολής Τρίκκης - ενώ 300 γρόσια προσφέρει η Μονή Αγίου Στεφάνου και 50 γρόσια η Μονή Αγίας Τριάδος. Λίγους μήνες αργότερα οι τρεις μονές των Μετεώρων αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνεισφέρουν 500 γρόσια η καθεμιά ετησίως στα σχολεία των Τρικάλων. Τα ντοκουμέντα και η βιβλιογραφία που παραθέτει για όλα τα παραπάνω ο Νημάς είναι πολλά - η σχετική μελέτη του δημοσιεύτηκε, για όποιον ενδιαφέρεται, στο περιοδικό “Τρικαλινά”, τόμος 14ος (1994), που περιέχει τα πρακτικά του 3ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών. Αλλά υπάρχουν και πολλά άλλα ντοκουμέντα, από διάφορες περιοχές της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας - πού το παράξενο; Δεν ήταν αυτονόητο η εκκλησία να έχει αναλάβει τη σχετική πρωτοβουλία και ευθύνη, αφού δεν υπήρχε άλλος διοικητικός οργανισμός, κι αφού αυτή, διά του Ευαγγελίου, κρατούσε και διέσωζε την ελληνική γλώσσα; Κι εγώ σας λέω πως το έκανε για λόγους αυτοσυντήρησης, εφόσον αν δεν υπήρχαν χριστιανοί και Έλληνες, έπαυε να υπάρχει και η ίδια η εκκλησία - αν και είναι γνωστός και αποδεδειγμένος ο πατριωτισμός πολλών ιερέων που τον πλήρωσαν με τη ζωή τους, για να έρχονται τώρα διάφοροι Γραικύλοι και να εκσφενδονίζουν ανοησίες, υποδυόμενοι τους επαναστατατζήδες. Δεν έχει σημασία αν πιστεύει κανείς, ή αν του αρέσει ιδιαιτέρως η εκκλησία. Δεν είναι θέμα ιδεολογίας - οπότε δεν μπορούμε να αμφισβητούμε δι’ ανάποδου θαύματος τα αυτονόητα και τα αποδεδειγμένα από χίλιες πηγές για να βαυκαλίσουμε τις εμμονές μας". Διαβάστε περισσότερα...

Αγωνίστριες

Μετά τον πρόσφατο χαμό της Βάγιας Κ. Παπακόγκου από το Παχτούρι (εδώ πλήρη στοιχεία) πέθανε στις 25 Μαρτίου σε ηλικία 86 ετών μια άλλη πολύ γνωστή αγωνίστρια, η Μαρία Μπέικου. Ηταν γνωστή διότι ήταν η "φωνή" της Μόσχας, η γυναίκα που ενημέρωνε τους εν Ελλάδι κομμουνιστές από την εκπομοή "Εδώ Μόσχα". Μαχήτρια ΕΛΑΣ και ΔΣΕ, και αυτή πολτάλαντη, ασχολήθηκε ενεργά με το θέατρο μέχρι τα τελευταία της. Σήμερα παρουσιάζουμε ένα κείμενο που βρήκαμε εδώ. Είναι κείμενο που αναδημοσιεύτηκε από το περιοδικό "Ε" της Κυριακάτικης Ελευθροτυπίας στις 10/5/2009.

Μέσα από την παράσταση «Μάουζερ», η αλλοτινή αντάρτισσα και εκφωνήτρια του «Εδώ Μόσχα» Μαρία Μπέικου θυμάται τα λάθη και τα πάθη του παρελθόντος και αφηγείται συγκλονιστικές στιγμές

Δεκαοκτώ χρόνων κατατάχτηκε στον ΕΛΑΣ, στην Αντίσταση, και νίκησε. Στα είκοσι δύο βγήκε ξανά στο βουνό, πολεμώντας με τον Δημοκρατικό Στρατό στον Εμφύλιο, και νικήθηκε. Αργότερα έγινε για τους αριστερούς της Ελλάδας η παρήγορη φωνή του «Εδώ Μόσχα». Οταν η Μαρία Μπέικου ήταν 18χρονη αντάρτισσα και πολεμούσε στις γραμμές του ΕΛΑΣ τους Γερμανούς. Στον ώμο της κρέμεται ένα τυφέκιο τύπου «Μάουζερ», το πρώτο δώρο από τον συναγωνιστή σύζυγό της. Σήμερα, με την απόσταση που δίνει ο χρόνος, η αλλοτινή αντάρτισσα Μαρία Μπέικου βλέπει στοχαστικά και με κριτική διάθεση εκείνα τα χρόνια. Τότε που θυσίαζε χωρίς δεύτερη σκέψη τα νιάτα της, εγκατέλειπε το σπίτι της, έπαιρνε τα βουνά κι αργότερα τους δρόμους της προσφυγιάς. Τότε που η εντολή του κόμματος ήταν η φωνή του Θεού. Πρωταγωνίστρια τώρα της παράστασης «Μάουζερ» στο θέατρο «Αττις», μας μιλάει για το παρελθόν και το μέλλον. Ο λόγος της είναι καθαρός, ψύχραιμος, χωρίς μελοδραματισμούς. Και μας δίνει μια γεύση από την περιπετειώδη ζωή της.

Από την Ιατρική στο βουνό

-Στην παράσταση του Θ. Τερζόπουλου εκπροσωπείτε το κομμουνιστικό κατεστημένο το οποίο ζήσατε. Πιστεύετε πραγματικά ότι, εάν οι αριστεροί δεν απείχαν στις εκλογές του ’46, θα είχε αποφευχθεί ο Εμφύλιος;

«Διαβάζοντας ως θεατρικός ρόλος την εντολή του κόμματος ακούω και τα λάθη της. Ηταν λάθος η αποχή από τις εκλογές, η γραμμή της καθοδήγησης και οι παρεμβάσεις απ’ έξω. Ομως, ο Εμφύλιος ήταν για τους κομμουνιστές άμυνα. Ή θα στεκόμασταν να φυλακιστούμε και να εκτελεστούμε ή θα φεύγαμε στο βουνό. Επέλεξα το δεύτερο γιατί ο κλοιός γύρω μου είχε κλείσει. Ο αδελφός μου ήταν στην φυλακή, το ίδιο και ο άντρας μου. Θα μ’ έπιαναν και με συνοπτικές διαδικασίες θα με εκτελούσαν».

-Η πρώτη σας έξοδος στο βουνό, ως αντάρτισα, έγινε στον ΕΛΑΣ;

«Οργανώθηκα στην Κατοχή πρώτα στην Αλληλεγγύη και μετά στην ΕΠΟΝ. Γύρισα όλα τα χωριά της Β. Εύβοιας, στρατολογώντας κόσμο στην Αντίσταση. Ηρθα στην Αθήνα για σπουδές. Στο πρώτο έτος Ιατρικής οργανώθηκα με σύνδεσμο τον Λεωνίδα Κύρκο. Συνέλαβαν τότε τον αδελφό μου. Ηρθαν οι γονείς μου και πληρώνοντας ό,τι είχαν και δεν είχαν κατάφεραν να τον αποφυλακίσουν. »Μας έβαλαν, όμως, όρο: τέρμα οι σπουδές, γυρνάτε σπίτι. Από την οργάνωση μου είχαν πει να δουλέψω στην Εύβοια, αλλά εγώ δεν μπορούσα να ησυχάσω. Ηθελα να πολεμήσω. Ηξερα ότι στο Καρπενήσι είχε αρχίσει η κατάταξη γυναικών στην 13η Μεραρχία. Πλαστογράφησα την υπογραφή των γονιών μου -το κόμμα ζητούσε τη συγκατάθεσή τους- και με μια δικαιολογία έφυγα απ’ το σπίτι. Βρέθηκα με το Μάουζερ στο βουνό να πολεμώ τους Γερμανούς». -Δύο φορές κόψατε την κοτσίδα σας… «Στον ΕΛΑΣ και στον Δ.Σ. Δεν μ’ ένοιαξε καθόλου. Ισα-ίσα έτσι κόκκινα που ήταν τα μαλλιά μου με είχαν δακτυλοδεικτούμενη, δεν μπορούσα να ξεμυτίσω. Είπα στους συντρόφους μου αν σκοτωθώ να τα στείλουν στη μητέρα μου»…

-Τα Δεκεμβριανά πού σας βρήκαν;

«Πήραμε διαταγή να κατεβούμε από τη Λαμία στην Αθήνα γιατί είχαν αρχίσει οι μάχες. Κι ενώ ήμασταν “νικητές” δεν βρέθηκαν τρία, τέσσερα καμιόνια να μας μεταφέρουν. Με τα πόδια φτάσαμε στη Χασιά- άλλο να περπατάς στο βουνό με τις αρβύλες κι άλλο στην άσφαλτο… Η δική μου διμοιρία παρέμεινε στη Χασιά ως το τελευταίο φυλάκιο του Γενικού Αρχηγείου. Μετά τα Δεκεμβριανά βρεθήκαμε στη Λαμία όπου, κατά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, έπρεπε να παραδώσουμε τον οπλισμό μας. Το κάναμε με κλάματα. Ξέραμε ότι τώρα αρχίζουν όλα: διωγμοί, φυλακίσεις, εκτελέσεις, βιασμοί. Μια κατάσταση τραγική». -Εν τω μεταξύ είχατε παντρευτεί. «Το Νοέμβριο του ’45 παντρεύτηκα τον Γεωργούλα. Γνωριστήκαμε στον ΕΛΑΣ και το Μάουζερ που κρατούσα ήταν δώρο δικό του. Ενιωσα το πρώτο ερωτικό σκίρτημα όταν ο κατοπινός συζυγός μου μού πρόσφερε ένα όπλο! Ο ρομαντισμός είχε συνδεθεί και με τη στρατιωτική πειθαρχία. Είχαμε δώσει λόγο τιμής να ολοκληρώσουμε τη σχέση όταν απελευθερωθούμε. Αυτό που μας έκαιγε την καρδιά ήταν η νίκη: να διώξουμε το μισητό εχθρό και ν’ αλλάξουμε τον κόσμο».

-Ομως, δεν προλάβατε να χαρείτε το γάμο με τον άντρας σας…

«Μείναμε μαζί μέχρι τον Απρίλιο του ’46 όπου τον έπιασαν. Κινδύνευα πια κάθε στιγμή. Ολοι μου έλεγαν, κυρίως ο άντρας μου, να φύγω απ’ την Αθήνα. Ζήτησα, μάταια, σύνδεσμο. Αυτό ήταν το διφορούμενο καθεστώς προεμφυλιακά: από τη μια το κόμμα ήταν τάχα νόμιμο κι από την άλλη κάθε μέρα οι παρακρατικοί σκότωναν. Οργάνωσα ξανά μόνη τη φυγή μου όπως και τότε στον ΕΛΑΣ. Τον Αύγουστο του ’47 πήγα στην Παρνασσίδα με διοικητή τον καπετάν Διαμαντή, διαμάντι πραγματικό. Οσοι μείναμε ζωντανοί σ’ αυτόν το χρωστάμε».

Οργή και αδιέξοδο

-Σηκώνατε το όπλο, σημαδεύατε και πυροβολούσατε. Σκοτώσατε;

«Δεν ξέρω. Οταν κρατάς όπλο… Αυτό που ξέρω είναι πόσο διαφορετικά ένιωθα όταν πολεμούσα στον ΕΛΑΣ. Τότε είχα απέναντί μου το Γερμανό, τον κατακτητή της πατρίδας μου και ήθελα να τον σκοτώσω. Στον δεύτερο γύρο είχα απέναντι τον αδελφό μου, έναν Ελληνα. Αν δεν κτυπούσα θα κτυπούσε εκείνος. Πώς ένιωθα σημαδεύοντας; Ενα συναίσθημα αποτροπιασμού για τον εαυτό μου ανακατεμένο με οργή από το αδιέξοδο που βίωνα». -Κι όμως εκείνος ο στρατός αποτελούσε τον καινούριο «εχθρό» που μετά την απελευθέρωση -για την οποία αγωνιστήκατε- σας έστελνε ξανά στις φυλακές και στις εκτελέσεις. «Οταν πια ο εθνικός στρατός κτυπούσε οργανωμένα με τις οδηγίες και την αρωγή των Αγγλοαμερικανών, πράγματι, τα συναισθήματα άλλαζαν. Δεν μας άφηναν σε χλωρό κλαδί. Στο Καρπενήσι μάς βομβάρδιζε ένα αεροπλάνο. Το ρίξαμε χτυπώντας το με ό,τι όπλο διαθέταμε. Βρήκαμε νεκρό τον συκυβερνήτη και πληγωμένο τον κυβερνήτη. Ηταν Αμερικανός. Το γεγονός αποτελούσε αδιάψευστη μαρτυρία για την παρέμβαση των ΗΠΑ -διατείνονταν ότι είναι ουδέτεροι- αλλά ένας αντάρτης από το μίσος του τον αποτελείωσε. Αυτή η ιστορία είχε συνέχεια. »Πριν από μερικά χρόνια με κάλεσαν σε συνάντηση “Εθνικών” και “Δημοκρατικών” στο Καρπενήσι. Εμαθα από τον ξενοδόχο ότι πριν από καιρό βρέθηκε στα μέρη ο γιος εκείνου του πιλότου που σκοτώσαμε αναζητώντας τον τάφο του πατέρα του. Ενιωσα πολύ άσχημα. Ομως ο ξενοδόχος βιάστηκε να συνεχίσει την ιστορία: “Μη στενοχωριέστε. Ικανοποιήθηκε που βρήκε τον τάφο και θεώρησε τον θάνατό του φυσιολογικό. Εμοιαζε να καταλαβαίνει ότι ο πατέρας του πολεμούσε σε μια ξένη χώρα αναίτια”. Αυτό με ανακούφισε».

«Τυχαία έζησα»

-Φτάσατε ποτέ κοντά στον θάνατο;

«Επί τρεις μήνες κάναμε κάθε μέρα μάχη και τη νύχτα πορεία. Δεν ήξερες αν η επόμενη σφαίρα έφευγε για να βρει εσένα. Τυχαία έζησα… Ημασταν γυμνοί, πεινασμένοι, ψωριασμένοι. Τις περισσότερες μάχες τις κάναμε για να βρούμε τροφή και παπούτσια. Ο επιμελητής Κώστας Πεντεδέκας αν έβρισκε μια χούφτα αλεύρι την έκρυβε σε μια βουνοπλαγιά. Ενα κουτσό μουλαράκι κουβαλούσε τα καζάνια. Οταν φτάναμε στο σημείο που ήταν κρυμμένο το αλεύρι το μαγειρεύαμε και τρώγαμε. »Πολλές επιχειρήσεις μας προδίδονταν, όπως κάποια στην Αμφιλοχία. Είχαν ενεδρεύσει στα ριζά και μας περίμεναν. Οταν μπήκαμε είδα τη φωτοβολίδα υποχώρησης. Εριχναν από παντού. Πτώματα από τη μια κι από την άλλη. Στην αναγνώριση δύο εμπροσθοφυλακών, δική μας και του Εθνικού Στρατού, ο Διαμαντής συνεννοήθηκε μαζί τους να σταματήσουμε για μια νύχτα. Ετσι μας άφησαν να περάσουμε».

-Υπήρχαν στιγμές που οι δυο στρατοί ξεχνούσαν το μίσος που τους χώριζε;

«Μέσα στη δίνη, των αλληλοσκοτωμών, μοιραζόμαστε ανθρώπινες στιγμές. Πρωτοακούσαμε το τραγούδι του Τσιτσάνη “Κάποια μάνα αναστενάζει, το γιο της περιμένει” -εμείς ιδέα δεν είχαμε από μουσικές και τέτοια- όταν το τραγουδούσε απέναντί μας η σκοπιά των μπουραντάδων. Το μάθαμε απ’ αυτούς και φτάσαμε στο σημείο να το τραγουδάμε και να κλαίμε μαζί και χωριστά!».

-Ως υπεύθυνη της ΙΙ Μεραρχίας παραβρεθήκατε στην πρώτη Πανελλαδική Συνδιάσκεψη Γυναικών την άνοιξη του ’49 στο Βίτσι.

«Ξεκινήσαμε από το Καρπενήσι τριάντα γυναίκες από τις μεραρχίες της νότιας επικράτειας. Φτάνοντας στο Βίτσι νιώσαμε ότι υπηρετούμε κάτι ανώτερο. Είχαν έρθει ξένες αντιπροσωπείες, όλα ήταν οργανωμένα, ο νέος σοσιαλιστικός κόσμος ανέτειλε… Σε μερικούς μήνες είχαμε ηττηθεί. Δεν κατέβηκα ξανά κάτω γιατί αρρώστησα. Τον Αύγουστο του 1949 έφυγα μαζί με χιλιάδες άλλους στην Αλβανία. Πρέπει να ομολογήσω ότι οι Αλβανοί, που είχαν περάσει τα πάνδεινα, μας πρόσφεραν από το υστέρημά τους».

-Πώς βρεθήκατε στη Σοβιετική Ενωση;

«Φύγαμε από το Δυρράχιο χωρίς να ξέρουμε πού πάμε… Πολλά μεγάλα φορτηγά καράβια φόρτωσαν σε αμπάρια χωριστά άντρες και γυναίκες. Ταξιδέψαμε ως… φορτία γιατί θα περνούσαμε τα Δαρδανέλια. Προορισμός ήταν η Τασκένδη στην ΕΣΣΔ. Δεν είχα ιδέα ότι ο άντρας μου ήταν καταδικασμένος δύο φορές σε θάνατο και ο αδελφός μου φυλακισμένος. Εκεί οργανωθήκαμε σε χιλιάδες καταλύματα. Εζησα το δράμα των γυναικών που επί μήνες ήταν σαν χαμένες. Αρνούνταν να σηκωθούν απ’ το κρεβάτι λέγοντας: “πάρτε μας πίσω, στην Ελλάδα”. Πέρασε καιρός και χρειάστηκε δουλειά μέχρι να συνηθίσουν, μέχρι να συνειδητοποιήσουν ότι εκεί πλέον θα είναι η ζωή τους. Μας έστειλαν να σπουδάσουμε. Εμένα σ’ ένα Ινστιτούτο με αντικείμενο τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς γιατί “η Ελλάδα θα είχε ανάγκη από αυτή την ειδίκευση”… Το 1952 αναζητούσαν εκφωνήτρια στο ραδιοφωνικό σταθμό της Μόσχας. Και με διάλεξαν».

-Εκεί ζήσατε άλλα κοσμοϊστορικά γεγονότα: Εκφωνήσατε κλαίγοντας την είδηση για το θάνατο του Στάλιν, την καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη και την εξορία του, το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ, τη νέα περίοδο Χρουστσόφ. Πώς βιώνατε αυτή την καινούρια «σοσιαλιστική» πραγματικότητα;

«Οταν είσαι μέσα σε μια κολεκτίβα δεν έχεις περιθώρια ούτε δράσης ούτε σκέψης δυστυχώς. Πειθαρχείς. Ο,τι λέει το κόμμα είναι σωστό. Επί Χρουστσόφ άνοιξαν οι ορίζοντες. Μέχρι τότε δεν μιλούσε κανείς για τίποτα. Βρισκόσουν με κάποιον, γελούσες, συζητούσες και δεν ήξερες ότι ο πατέρας του ήταν στα γκουλάγκ. Οταν ξεκίνησε η αποσταλινοποίηση μείναμε με το στόμα ανοιχτό. Φίλοι μας είχαν ανθρώπους χαμένους που τους έκλαιγαν κρυφά χωρίς να διανοούνται να ομολογήσουν τίποτα σε κανέναν. Ναι, εγώ ανακοίνωσα κλαίγοντας το θάνατο του Στάλιν. Εμεινα δύο νύχτες στο σταθμό γιατί η Μόσχα ήταν πολιορκούμενη από εκατομμύρια κόσμου που πενθούσε».

Εμεινε μόνο η πίκρα

-Τώρα που το θυμόσαστε τι σκέφτεστε;

«Η συναισθηματική φόρτιση ήταν θηριώδης. Προείχαν όσα είχαμε πιστέψει και αγωνιστεί γι’ αυτά. Αλλά θα σας πω το εξής: Οταν αργότερα ήρθε στο Ινστιτούτο ο Γεφτουσένκο και ελεύθερα πια μας απήγγειλε, κλαίγαμε ξανά. Κι όταν άνοιξε η πρόσβαση στα έργα της ρωσικής αβανγκάρντ -απαγορευμένης μέχρι τότε- οι ουρές ήταν ατελείωτες, όπως και για τα έργα του Σολζενίτσιν».

-Το σημερινό ΚΚΕ πώς σας φαίνεται;

«Δεν ξέρω πια πώς να το χαρακτηρίσω. Αυτά μάλιστα που λέει τελευταία για τον Στάλιν μου φαίνονται σαν κωμωδία. Επέστρεψα από την ΕΣΣΔ το 1975. Δεν πρόλαβα ζωντανό τον άντρα μου και έκτοτε δεν με ενδιαφέρει τίποτα πια. Μου έμεινε μόνο μια βαθιά πικρία».

-Μετανιώσατε για τους αγώνες σας;

«Καθόλου κι αυτό γιατί δεν υπήρχε επιλογή. Μετά τη διάσπαση ο άντρας μου ακολούθησε το ΚΚΕ εσωτερικού. Μέσα σε μια νύχτα του αφαίρεσαν όλα τα προνόμια, μέχρι και τον τηλέτυπο. Πικράθηκα πολύ και απομακρύνθηκα. Νιώθω αριστερή. Ο Μαρξ επιστρέφει, θυμηθείτε το. Στη θεωρία του θα πατήσει το καινούριο που θα γεννηθεί για ν’ αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο». * Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΚυριακάτικηΕλευθεροτυπία / Επτά, Κυριακή 10 Μαΐου 2009 Στη φωτό, η Μαρία Μπέικου ανάμεσα στις φωτογραφίες δεκάδων φίλων της, επωνύμων (όπως η Διδώ Σωτηρίου) και ανωνύμων αγωνιστών του Δημοκρατικού Στρατού. Διαβάστε περισσότερα...

Θούριος

ήτοι ορμητικός Πατριωτικός Ύμνος πρώτος, εις τον ήχον Μια προσταγή μεγάλη

Ως πότε, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά, μονάχοι σα λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά; Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπωμεν κλαδιά, να φεύγωμ’ απ’ τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά; Να χάνωμεν αδέλφια, πατρίδα και γονείς, τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς; Καλλιό ’ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή. Τι σ’ ωφελεί αν ζήσης και είσαι στη σκλαβιά; στοχάσου πως σε ψένουν, καθ’ ώραν στην φωτιά. Βεζίρης, δραγουμάνος, αφέντης κι αν σταθής ο τύραννος αδίκως σε κάμει να χαθής. Δουλεύεις όλ’ ημέρα, σε ό,τι κι αν σε πη, κι αυτός πασχίζει πάλιν, το αίμα σου να πιη. Ο Σούτζος κι ο Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβής Γκίκας και Μαυρογένης, καθρέπτης, είν’ να ιδής. Ανδρείοι καπετάνοι, παπάδες, λαϊκοί, σκοτώθηκαν κι αγάδες, με άδικον σπαθί. Κι αμέτρητ’ άλλοι τόσοι, και Τούρκοι και Ρωμιοί, ζωήν και πλούτον χάνουν, χωρίς καμιά ’φορμή. Ελάτε μ’ έναν ζήλον σε τούτον τον καιρόν, να κάμωμεν τον όρκον επάνω στον σταυρόν. Συμβούλους προκομμένους, με πατριωτισμόν, να βάλωμεν εις όλα, να δίδουν ορισμόν. Οι νόμοι να ν’ ο πρώτος και μόνος οδηγός, και της πατρίδος ένας να γένη αρχηγός. Γιατί κι η αναρχία ομοιάζει την σκλαβιά, να ζούμε σαν θηρία, ειν’ πλιο σκληρή φωτιά. Και τότε με τα χέρια, ψηλά στον ουρανόν ας πούμ’ απ' την καρδιά μας ετούτα στον Θεόν:

Εδώ σηκώνονται οι πατριώτες ορθοί, και υψώνοντες τας χείρας προς τον ουρανόν, κάνουν τον Όρκον

Όρκος κατά της τυραννίας και της αναρχίας

«Ω Βασιλεύ του κόσμου, ορκίζομαι σε σε, στην γνώμην των τυράννων να μην έλθω ποτέ. Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώ, εις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ. Εν όσω ζω στον κόσμον, ο μόνος μου σκοπός, για να τους αφανίσω, θε να ’ναι σταθερός. Πιστός εις την Πατρίδα, συντρίβω τον ζυγόν, αχώριστος για να ’μαι, υπό τον στρατηγόν. Κι αν παραβώ τον όρκον, ν’ αστράψ’ ο Ουρανός, και να με κατακάψη, να γένω σαν καπνός!».

Τέλος του όρκου

Σ’ ανατολή και δύση και νότον και βοριά, για την πατρίδα όλοι να ’χωμεν μια καρδιά. Στην πίστιν του καθένας, ελεύθερος να ζη, στην δόξαν του πολέμου, να τρέξωμεν μαζί. Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένοι και Ρωμιοί, Αράπηδες και άσπροι, με μια κοινήν ορμή, για την ελευθερίαν να ζώσωμεν σπαθί, πως είμασθ’ αντρειωμένοι, παντού να ξακουσθή. Όσ’ απ’ την τυραννίαν πήγαν στην ξενιτειά στον τόπον του καθένας, ας έλθη τώρα πλια. Και όσοι του πολέμου την τέχνην αγροικούν, εδώ ας τρέξουν όλοι, τυράννους να νικούν. Η Ρούμελη τους κράζει, μ’ αγκάλες ανοιχτές, τους δίδει βιο και τόπον, αξίες και τιμές. Ως ποτ’ οφικιάλος σε ξένους βασιλείς; Έλα να γένης στύλος δικής σου της φυλής. Κάλλιο για την πατρίδα κανένας να χαθή, ή να κρεμάση φούντα, για ξένον στο σπαθί. Και όσοι προσκυνήσουν, δεν είναι πλιο εχθροί, αδέλφια μας θα γένουν, ας είναι κι εθνικοί. Μα όσοι θα τολμήσουν αντίκρυ να σταθούν, εκείνοι και δικοί μας αν είναι, ας χαθούν. Σουλιώτες και Μανιάτες, λιοντάρια ξακουστά ως πότε στες σπηλιές σας κοιμάστε σφαλιστά; Μαυροβουνιού καπλάνια, Ολύμπου σταυραητοί, κι Αγράφων τα ξεφτέρια, γενήτε μια ψυχή. Ανδρείοι Μακεδόνες, ορμήσετε για μια, και αίμα των τυράννων ρουφήστε σα θεριά. Του Σάβα και Δουνάβου, αδέλφια Χριστιανοί, με τ’ άρματα στο χέρι καθένας ας φανή, το αίμα σας ας βράση, με δίκαιον θυμόν, μικροί, μεγάλ’ ομόστε τυράννου τον χαμόν. Λεβέντες αντρειωμένοι, Μαυροθαλασσινοί, ο βάρβαρος ως πότε θε να σας τυραννή. Μην καρτερήτε πλέον, ανίκητοι Λαζοί, χωθήτε στο μπογάζι, μ’ εμάς και σεις μαζί. Δελφίνια της θαλάσσης, αζδέρια των νησιών, σαν αστραπή χυθήτε, κτυπάτε τον εχθρόν. Της Κρήτης και της Νύδρας θαλασσινά πουλιά, καιρός ειν’ της πατρίδος ν’ ακούστε τη λαλιά. Κι όσ’ είστε στην αρμάδα, σαν άξια παιδιά, οι νόμοι σας προστάζουν να βάλετε φωτιά. Μ’ εμάς κι εσείς, Μαλτέζοι, γενήτε ένα κορμί, κατά της τυραννίας ριχθήτε με ορμή. Σας κράζει η Ελλάδα, σας θέλει, σας πονεί, ζητά την συνδρομήν σας, με μητρικήν φωνή. Τι στέκεις Παζβαντζιόγλου, τόσον εκστατικός; Τινάξου στο Μπαλκάνι, φώλιασε σαν αητός. Τους μπούφους και κοράκους, καθόλου μη ψηφάς, με τον ραγιά ενώσου, αν θέλης να νικάς. Σιλήστρα και Μπραΐλα, Σμαήλι και Κιλί, Μπενδέρι και Χωτήνι εσένα προσκαλεί. Στρατεύματά σου στείλε, κι εκείνα προσκυνούν γιατί στην τυραννίαν να ζήσουν δεν μπορούν. Γκιουρτζή πλια μην κοιμάσαι, σηκώσου με ορμήν, τον Προύσια να μοιάσης, έχεις την αφορμήν. Και συ, που στο Χαλέπι ελεύθερα φρονείς, πασιά καιρόν μη χάνεις, στον κάμπον να φανής. Με τα στρατεύματά σου ευθύς να σηκωθής, στης Πόλης τα φερμάνια ποτέ να μη δοθής. Του Μισιριού ασλάνια, για πρώτη σας δουλειά, δικόν σας έναν μπέη κάμετε βασιλιά. Χαράτσι της Αιγύπτου στην Πόλ’ ας μη φανή, για να ψοφήσ’ ο λύκος, όπου σας τυραννεί. Με μια καρδίαν όλοι, μια γνώμην, μια ψυχή, χτυπάτε του τυράννου την ρίζαν, να χαθή! Ν’ ανάψωμεν μια φλόγα σε όλην την Τουρκιά, να τρέξ’ από την Μπόσνα και ως την Αραπιά. Ψηλά στα μπαϊράκια σηκώστε τον σταυρόν, και σαν αστροπελέκια κτυπάτε τον εχθρόν. Ποτέ μη στοχασθήτε πως είναι δυνατός, καρδιοκτυπά και τρέμει σαν τον λαγόν κι αυτός. Τριακόσιοι Γκιρζιαλήδες τον έκαμαν να ιδή πως δεν μπορεί με τόπια μπροστά τους να εβγή. Λοιπόν, γιατί αργείτε, τι στέκεσθε νεκροί; Ξυπνήσετε, μην είστε ενάντιοι κι εχθροί. Πως οι προπάτορές μας ορμούσαν σα θεριά, για την ελευθερίαν πηδούσαν στη φωτιά. Έτσι κι ημείς, αδέλφια, ν’ αρπάξωμεν για μια τ' άρματα, και να βγούμεν απ’ την πικρή σκλαβιά! Να σφάξωμεν τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν, και Χριστιανούς και Τούρκους σκληρά τους τυραννούν. Στεριάς και του πελάγου να λάμψη ο σταυρός, και στην δικαιοσύνην να σκύψη ο εχθρός. Ο κόσμος να γλυτώση απ’ αύτην την πληγή, κ' ελεύθεροι να ζώμεν, αδέλφια εις την γη.

Διαβάστε περισσότερα...